Magaalada Baydhabo waxay maanta kasoo kabaneysaa saacado dagaal culus oo shalay ka dhacay gudaha magaalada, dagaalkaas oo u dhexeeyay ciidamada Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo ciidamada taabacsan madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen, iyo xoogag katirsan Alshabaab.
Warbixinno ay Reuters iyo Al Jazeera ka diyaariyeen dagaalka ayaa xaqiijinaya in dagaalku ahaa mid aad u culus, isla markaana ay ciidamada federaalku dib uga saareen magaalada ciidamadii mucaaradka.
Laakiin dhinaca kale, maleeshiyadii weerarka soo qaaday ayaa xilliyadii hore ee dagaalka sheegatay inay la wareegtay bartamaha Baydhabo, waxaa jilbaha u aastay ciidan xoognaa kuwa Haramcad Gor Gor magaalada ku sugnaa uu turkiga tawabaray, kuwaas oo qorshooyin u joogay magaalada.
qorshaha ugu weyn Turkiga ee Baydhabo, waxaa hadda jira warar sheegaya in Turkigu qorsheynayo xarun militari oo loogu talagalay diyaaradaha F-16 gudaha Garoonka Diyaaradaha Baydhabo.
Sida warbixin la daabacay July 2026 sheegtay, qorshuhu wuxuu ka koobnaan karaa:
Ballaarinta runway-ga garoonka Baydhabo
Dhismaha hangarro loogu talagalay diyaaradaha iyo dayactirkooda
In xaruntu noqoto qayb ka mid ah iskaashiga difaaca Soomaaliya iyo Turkiga.
Xaaladda dhaawacyada:
Isbitaalladu waxay qaadeen culayska dagaalka
Qodobka ugu cad ee maanta la xaqiijiyay waa khasaaraha soo gaaray dadka rayidka ah iyo ciidamada.
Médecins Sans Frontières (MSF) ayaa maanta sheegtay in Isbitaalka Bay Regional Hospital lagu daweeyay 71 qof oo dhaawac ah, kuwaas oo ay ku jireen haween iyo carruur.
Afar qof ayaa lagu diiwaangeliyay inay dhinteen( waa isbitaalka dhaawac ahaan loo geeyay halkaa ku geeryooday), waxaana MSF ay sheegtay in dhaawacyo cusub ay weli isbitaalka soo gaarayaan, taasoo ka dhigan in tiradu kor u kici karto, sidoo kale waxaa jira isbitaalo kale dadka dhaawacyada lageeyay laakiin xogtooda rasmiga lama helin.
Ilaa hadda tiro rasmi ah oo guud lama xaqiijin. Reuters waxay xaqiijisay in ugu yaraan 30 dagaalyahan oo mucaarad ah la dilay, halka goobjooge uu sheegay inuu arkay 10 meyd ah, oo ay ku jireen 4 rayid iyo 6 askari.
Dhaawacyo badan ayaa sidoo kale la arkay, balse tiradooda lama shaacin.
Qiyaasta hadda la hayo: dhimasho 30+, dhaawac tiro aan weli la xaqiijin. Dowladda waxay sheegtay 30+ dagaalyahan oo la dilay.
Tani waxay muujineysaa in dhibaatada dagaalku aysan ku ekaan goobihii ay ciidamada isku hayeen.
Dad rayid ah ayaa ku dhex jiray goobihii dagaalka, waxaana la soo sheegay in rasaas habow ah ay guryaha ku dhacday.
Al Jazeera waxay sidoo kale soo werisay in dhismayaal iyo guryo ay waxyeello kasoo gaartay dagaalka.
Si kastaba, ma jiro ilaa hadda tiro rasmi ah oo dhammeystiran oo lagu xaqiijiyay inta guri, dukaan iyo dhisme ah ee burburay.
Sidaas darteed, sheegashada tiro gaar ah oo burbur ah xilligan waxay noqon lahayd mid aan la hubin.
Burburka magaalada:
waxa hadda muuqda iyo waxa aan weli la tirin
Dagaalkii shalay wuxuu ka dhacay qaybo muhiim ah oo magaalada ah, waxaana la xaqiijiyay in rasaas iyo madaafiic ay saameeyeen goobaha rayidka.
Warbixinnada goobta laga helayo waxay tilmaamayaan in qaar ka mid ah guryaha iyo dhismayaasha ay waxyeello soo gaartay.
Laakiin waxa ka sii weyn burburka muuqda waa burburka dareenka amniga shacabka.
Baydhabo waxay horey u martay dagaallo iyo barakac, waxayna hadda hoy u tahay boqolaal kun oo qof oo u badan dad colaado iyo abaaro kasoo barakacay.
Reuters waxay xustay in magaalada ay horeyba ugu jirtay xaalad bani’aadannimo oo aad u daran.
MSF-na waxay sheegtay in sahamin July ah lagu ogaaday nafaqo-darro aad u daran oo ku dhacday carruurta ku nool goobaha barakacayaasha.
Sidaas darteed, dagaal cusub oo gudaha magaalada ka dhaca wuxuu leeyahay saameyn ka ballaaran khasaaraha hal maalin: wuxuu kordhin karaa barakaca, wuxuu dhaawici karaa ganacsiga, waxbarashada iyo adeegyada caafimaadka, wuxuuna sii wiiqi karaa kalsoonida shacabka.
Aadan Madoobe muxuu uga hadli la’yahay?
Arrintan waxay noqotay su’aal siyaasadeed oo culus.
Ilaa waqtiga warbixintan la diyaarinayo, ma helin war rasmi ah oo la xaqiijiyay oo muujinaya in hogaamiya dowlad goboleedka koonfur galbeed Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe) uu si gaar ah uga hadlay khasaaraha shacabka Baydhabo iyo dagaalkii shalay.
Tani waa arrin mudan in su’aal laga weydiiyo, gaar ahaan iyadoo Baydhabo tahay xarunta siyaasadeed ee Koonfur Galbeed, isla markaana Aadan Madoobe uu muddo dheer ahaa siyaasi si dhow ugu xiran siyaasadda Koonfur Galbeed.
Laakiin marka ay magaalo ay dad badan ku dhinteen, carruur iyo haweenna dhaawacmeen, ay xaalad dagaal gasho, waxaa laga filan karaa madaxda qaranka inay si cad uga hadlaan badbaadada shacabka, joojinta dagaalka iyo gargaar degdeg ah.
Laftagareen muxuu ka yiri xaaladda?
Dhinaca Laftagareen, fariinta ugu muhiimsan ee la xaqiijiyay waxay ahayd sheegashada ciidamadiisa ee ah inay galeen oo qabsadeen qaybo ka mid ah bartamaha Baydhabo.
Reuters waxay sheegtay in maleeshiyada Laftagareen ay Facebook ku sheegtay inay qabsatay bartamaha magaalada, balse markii dambe ciidamada federaalka ay sheegeen inay dib u riixeen ciidamada mucaaradka.
Sidaas darteed, labada dhinac waxay dagaalka u soo bandhigeen si kala duwan, taasoo muujineysa in dagaalku uusan ahayn oo keliya mid ciidan, balse uu yahay dagaal siyaasadeed iyo dagaal xogeed.
Yaa qaadaya masuuliyadda dayaca iyo daciifnimada amni?
Tani waa meesha ay tahay in doodda Baydhabo laga saaro eedeyn dhinac keliya ah.
Mas’uuliyadda koowaad waxay saaran tahay dhinac kasta oo awood u lahaa inuu ka hortago dagaalka laakiin ku guuldarreystay.
Dowladda Federaalka waxay leedahay masuuliyadda ilaalinta shacabka iyo xasilinta magaalooyinka ay ciidamada qaranku joogaan.
Maamulka Koonfur Galbeedna wuxuu leeyahay masuuliyadda amniga iyo badbaadada dadka ku nool deegaankiisa.
Sidoo kale, hoggaanka siyaasadeed ee mucaaradka hubeysan waa inuu qaadaa masuuliyadda go’aannada ciidan ee lagu gelinayo dagaal gudaha magaalo ay dad rayid ah ku nool yihiin.
Waxa aan la aqbali karin waa in shacabka Baydhabo noqdaan kuwa mar walba bixiya qiimaha khilaafka siyaasadeed.
Falanqaynta guud
Waxa shalay ka dhacay Baydhabo wuxuu muujinayaa daciifnimo amni oo qoto dheer.
Haddii ciidamo hubeysan ay awoodaan inay gudaha u galaan magaalo istaraatiiji ah, dagaalna ka sameeyaan bartamaha magaalada, waxaa jira su’aalo waaweyn oo ku saabsan xogta sirdoonka, diyaar-garowga ciidamada, isku-xirka hay’adaha amniga iyo awoodda hoggaanka siyaasadeed ee ka hortagga xiisadda.
Sidoo kale, haddii dagaal siyaasadeed oo muddo bilo ah socday uu mar kasta isu beddelo dagaal hubeysan, waxaa muuqata in siyaasaddii ay ka horreysay amniga, halka shacabka lagu khasbay inay bixiyaan kharashka khilaafka siyaasadeed.
Baydhabo maanta uma baahna oo keliya in la yiraahdo “magaalada waa la xasiliyey.”Waxay u baahan tahay:-
in si madax-bannaan loo tiriyo dadka dhintay iyo dhaawacyada;-
in dhammaan dhaawacyada la helo daaweyn degdeg ah;-
in la qiimeeyo guryaha iyo goobaha ganacsiga ee waxyeelloobay;-
in qoysaska barakacay loo sameeyo gargaar degdeg ah;-
in la xaqiijiyo in isbitaalladu helaan dawo iyo agab ku filan;-
in la baaro sida dagaalku gudaha magaalada ugu dhacay;-
ugu dambeynna in dhinacyada siyaasadda lagu qasbo wadahadal dhab ah.
Su’aasha ugu weyn ee maanta taagan ma aha oo keliya: “Yaa dagaalka ku adkaaday?
“Su’aashu waa: “Yaa shacabka Baydhabo ka badbaadinaya dagaalka xiga?
“Warsan Radio waxay qiimeyneysaa in haddii aan xal siyaasadeed oo dhab ah laga gaarin khilaafka Dowladda Federaalka iyo hoggaanka Koonfur Galbeed, dagaallada soo noqnoqda ay sii wiiqi karaan Baydhabo oo horeyba ugu jirtay xaalad bani’aadannimo oo aad u adag.
Shacabka Baydhabo waxay xaq u leeyihiin amni, caafimaad, guryo iyo nolol caadi ah — mana aha inay noqdaan dhibbanayaasha khilaaf siyaasadeed oo ay iyagu go’aan ka lahayn.
Warsan Radio — Codka Shacabka.
