Qoraal ka soo baxay Madasha Xisbiyada Qaran ayaa lagu taageeray go’aankii Guddoomiyaha Aqalka Sare ee soo magacaabista guddiga soo xulista Xildhibaannada Gobollada Waqooyi ee ka mid  noqonaya Baarlamaanka Soomaaliya,

Qoraalka ka soo baxay madasha ayaa lagu sheegay  in looga baahan yahay dowladda Soomaaliya in ay ilaaliyaan xuquuqda xildhibaannada Gobollada Waqooyi soo xulista Guddiga Arintan ka shaqeynaya looga danbeeyo Guddoomiyaha Aqalka Sare Cabdi Xaanshi Cabdullaahi oo ay ku tilmaameen in uu yahay mas’uulka ugu mudan dhinaca sharciga

Akhriso Qoraalka ka soo baxay madasha :

Doorashada Hirshabeelle ayaa ah tan ugu xiisaha iyo hadal heynta badan guud ahaan marka la eego siyaasadda Soomaaliya xiliggan, sababta ayaa lagu sheegay waqtiga xasaasiga ah oo ay ku soo beegantay iyo loolanka adag ee beelaha oo isku haya awood qeybsiga  kuraasta ugu sarreysa maamulka.

Ilaa 6 musharax ayaa isku soo taagtay qabashada xilka guddoomiyaha, ku–xigeenkiisa 1aad iyo labaad ee baarlamaanka Hirshabeelle.

Guddoomiyaha Baarlamaanka ayaa waxaa isku soo taagay labada musharax ee kala ah Xildhibaan Cabdixakiin Luqmaan Xaaji iyo Xildhibaan Maxamed Maxamuud Goodir, halka ku-xigeenka koowaad ay sharaxan yihiin labada musharax ee kala ah Xildhibaan Saadaq Salaad Warsame iyo Xildhibaan Siraaji Sheekh Isxaaq.

Guddoomiye ku-xigeenka Labaad ayaa waxaa ku tartami doona Xildhibaannada kala ah Canab Axmed Ciise oo horay xilkan u soo qabatay iyo Mahad Xassan Cismaan.

Xildhibaan Cabdixakiin Luqmaan Xaaji oo u sharaxan qabashada xilka Guddoomiyaha Baarlamaanka Hirshabeelle  ayaa  ah shaqsiga lagu badallay Aadan Axmed Xeefoow maalintii ugu danbeysay ee dhaarta xildhibaannada waxaana warar soo baxaya sheegayaan in uu yahay shaqsiga lagu waddo guddoomiyaha Baarlamaanka.

Dhinaca kale, Doorashada khilaafka Siyaasadeed uu ka jiro  ayaa ah tan madaxweynaha oo wali heshiis muuuqda aan laga gaarin kaddib markii labada beelood ee Xawaadle iyo Abgaal isku maandhaafeen sida lagu wajahayo.

Lataliyihii hore ee amniga madaxweyne Farmaajo, Hussein Moalin ayaa sheegay in Al-Shabaab ay kordhiyeen nidaamyadooda dakhli uruurinta gudaha Kenya, kadib markii warbixin dhawaan uu soo saaray machadka Hiraal ee fadhigiisu yahay Muqdisho uu ku shaaciyay sida kooxdu u soo xareyso dakhli sanadle ah.

Wareysi uu siiyay Universal TV, Mr Moalim oo xubin ka ahaa khubaro ka dambeysay warbixintii ugu dambeysay ee uu daabacay Machadka Hiraal wuxuu ku celceliyay in kooxda Al-shabaab ay aruuriso $ 15m bishii iyagoo canshuur ka qaada dhammaan noocyada ganacsiga, NGO-yada, dekedaha iyo xitaa shaqaalaha dowladda.

Marka laga soo tago canshuur bixiyeyaasha Soomaaliya, kooxda Al-shabaab ayaa sidoo kale ka sameysay nidaamyo canshuuraha meelaha ay ka maamusho Kenya halkaas oo Al-Shabaab ay lacag uga soo ururiyaan gawaarida ku safarta waddooyinka waaweyn.

Xuseen Macallin ayaa  ku dooday in habka ay kooxda Al-shabaab lacagaha uga qaaddo dadka ay tahay mid aad uga casrisan tan maamulka, iyadoo leh awood canshuur looga qaado dekedaha Muqdisho, Bosaaso iyo Kismaayo.

Ra’iisul Wasaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane Maxamed Xuseen Rooble oo xafiiskiisa ugu yeeray guddoonka gobolka Banaadir ayaa faray in ay deg deg wax uga qabtaan biyaha roobabka ee xiray qaar ka mid ah jidadka muhiimka ah ee Caasimadda.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa tacsi u diray qoysaska 3 ruux oo ku geeriyooday roobabkii xoogganaa ee 24-kii saac ee la soo dhaafay ka da’ay magaalada Muqdisho, isagoo maamulka gobolka Banaadir faray in ay caawiyaan barakacayaasha iyo dadka danyarta ah ee roobabku waxyeelleeyeen.

“Waxaan isugu kiin yeeray dardar gelinta howlaha aad u haysaan shacabka oo maalmahan la dareemayo gaab muuqda oo ka jira dhanka bilicda iyo fayo dhowrka Caasimadda. Sidoo kale waxaa la idin ka sugayaa in aad gurmad deg deg ah la gaartaan dadkeenna ay waxyeeleeyeen Roobabka ka da’ay Gobolka.”

Ra’iisul Wasaare Rooble ayaa maamulka gobolka Banaadir ku boorriyay in dadka caasimadda la siiyo adeeg u dhigma canshuurta ay bixiyaan, isagoo yiri” Waxaan idinku boorrinayaa in dadka magaaladan jooga ee canshuurta bixiya ay dareemaan in canshuurtodii wax loogu qabtay”

Wasiirka Wasaaradda Gaashaandhigga Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Xasan Xuseen Xaaji ayaa kulan la qaatay Safiirada Turkiga iyo Qatar ee Soomaaliya ee Mehmet Yilmaaz iyo Hassan Hamza Asad.

Kulanka ayaa inta uu socday waxaa looga hadlay Iskaashiga ka dhexeeya dowladdaha Soomaaliya, Turkiga iyo Qatar iyo sidii labadaas dowladooda uga qeyb qaadan lahaayeen dib-u-dhiska Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliya.

Safiirada Turkiga iyo Qatar ayaa xusay in ay diyaar u yihiin inay sii laba jiraabi doonaan taageerada ay siidaan dhinaca Milateri ee Soomaaliya, isla markaana ay ka qeyb qaadan doonaan horumarinta Ciidanka.

Dhanka kale Wasiirka Wasaaradda Gaashaandhigga XFS Xasan Xuseen Xaaji ayaa sheegay in DFS dadaal xoogan ay galisay tayeeynta, diiwaan-gelinta iyo tababarada Ciidanka xoogga, wuxuuna u mahadceliyay Turkiga iyo Qatar.

Ra’iisul Wasaare ku xigeenka Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mahdi Maxamed Guuleed (Khadar) oo dhagax dhigey dib-u-dhiska iyo dayactirka dhismaha Wasaaradaha Cadaaladda iyo Awqaafta iyo Arrimaha Diinta ayaa tilmaamay in ay go’an tahay xukuumadda dhismaha xarumihii hay’adaha dowladda ee ku burburay dagaallada.

Mahdi ayaa sheegay in labada wasaaradood ay muhiimad weyn u leeyihiin dalka, una mahad celiyey cid walba oo gacan ka geysanaysa dib-u-dhiskooda.

“Dib-u-dhiska dhiska xarunta Wasaaradaha Cadaaladda iyo Diinta, Awqaafta waxay ka tarjumaysaa muhiimadda ay u leeyihiin dalkaan, gaar ahaan arrimaha caddaaladda iyo Diinta oo Xukuumaddu ay ahmiyad gaar ah siineyso”.

Dhismaha Wasaaradaha Cadaaladda iyo Diinta oo ku burburay dagaalladii dalka soo maray ayaa lagu dhisayaa barmaanijka Isxilqaan ee ay hormuudka u yihiin Shaqaalaha dowladda.

Waxaa maanta soo xirmay kulankii 3-aad, kalfadhiga 8-aad ee xildhibaanada golaha shacabka ee baarlamaanka Soomaaliya, kadib kulan ay yeesheen oo ay shir guddoominayeen guddoomiye Maxamed Mursal iyo ku xigeenkiisa koowaad Cabdiweli Muudey.

Xildhibaanada ayaa maanta ansixiyey hindise-sharciyeedka Dhismaha Hey’adda Diiwangelinta iyo Aqoonsiga Dadweynaha Soomaliyeed, kaas oo ay u codeeyeen 143 xildhibaan oo kulanka maanta soo xaadirtay.

Sidoo kale xildhibaanada ayaa kulankoodii maanta akhrinta labaad ku marsiiyey Hindise-Sharciyeedka Hey’adda Socdaalka (Immigratin Bill)

Safiirka China ee Soomaaliya, ayaa la kulmay wasiirka arrimaha dibadda Soomaaliya Axmed Ciise Cawad, si uu ula qeybsado dabaaldega sanad guuradii 60aad ee aasaaskii xiriirka diblomaasiyadeed ee labada dal.

Xiriirkii diblomaasiyadeed ee u dhexeeya Soomaaliya iyo China ayaa kasoo bilowday bishii Diseembar 14, sanadkii 1960, iyadoo Soomaaliya ay ku jirtay dalalka waqtigaas xiriirka wanaagsan la lahaa China.

Danjire Qin Jian ayaa tilmaamay iskaashiga labada dhinac inuugaadhay natiijooyin miro dhal ah.

Safiirka Shiinaha ayaa sheegay dowladdiisa in ay si togan ugu dhiirrigalinayso shirkadaha Shiinaha inay maalgashadaan Soomaaliya oo ay dhisaan aag ganacsi oo xor ah.

Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Shariif Sheekh Axmed oo maalintii shalay taggay magaalada Jowhar ayaa saacadihii ugu danbeeyay kulamo kala duwan la lahaa Siyaasiyiinta iyo Waxgaradka ku howlan dhismaha 2aad ee Hirshabeelle, waxaana  kulankii ugu danbeeyay uu  la qaatay duubabka dhaqanka.

Shariif Sheekh Axmed ayaa duubabka dhaqanka kala hadlay tabashooyin ay ka qabaan habkii loo soo xulay xildhibaannada cusub ee Hirshabeelle oo qaarkood ka cabanaya in dibadda la dhiggay xubnihii ay soo gudbiyeen.

Mas’uuliyiinta Hirshabeelle ayaa lagu waramayaa in uu kala hadlay Shariif Sheekh Axmed cabashada duubabka dhaqanka qaarkood oo wararku sheegayaan in loo sameeyay balanqaadyo kale iyo xilal laga siinayo xubnaha ay wataan Hirshabeellada cusub.

Sidoo kale wararka ka imanaya Jowhar ayaa sheegaya in Shariif Sheekh Axmed kulan albaabadu u xirran yihiin uu la qaatay ku-simaha madaxweynaha Dowlad Gobolleedka Hirshabeelle Cali Cabdullaahi Xusseen  Guudlaawe oo ay ka wadda hadleen doorashada madaxweynaha maamulka Hirshabeelle.

Lama oga  waxa uu ku soo dhamaaday kulanka labada mas’uul, hasse ahaatee warar hoose oo soo baxaya ayaa sheegay in Shariif Sheekh Axmed uu wado qorshe beeshisa uu kaga raaridayo in aan wax fara-galin ah lagu sameynin awood-qeybsiga ay ku dhisan tahay Hirshebeelle ee ah in kursiga madaxweynaha loo daayo Gobolka Hiiraan.

Shariif Sheekh Axmed waxaa socdaalkiisa Jowhar  ku wehlinaya xubno ka tirsan Baarlamaanka Soomaaliya.

Wasiiru Dowlaha  Madaxtooyada Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Macallin Khaliif ayaa Xafiiskiisa ku qaabilay Danjiraha Dowladda Masar Mudane  Maxamed Nasar iyo Safiir Ku xigeenka dowladda Jarmalka Mudane  Sascha Andreas Kienzle.

Safiirrada oo ugu hambalyeeyay xilka dhawaan loo magacaabay Wasiiru Dowlaha Madaxtooyada Mudane Xasan Macallin Khaliif ayaa u rajeeyey ka mira-dhalinta shaqooyinka Qaran ee horyaalla, iyagoo tilmaamay sida ay uga go’an tahay in ay xoojiyaan iskaashiga iyo wadashaqeynta labo geesoodka ah.

Safiir ku xigeenka  dowladda Jarmalka ayaa soo bandhigay qorshaha dowladdiisu ay ka taageereyso Soomaaliya iyo sida ay ugu faraxsan yihiin horumarka, dib u kabashada iyo dowladnimada Soomaaliya oo haatan tallaabo weyn loo qaaday.

Sidoo kale, Danjiraha Masar ee Soomaaliya Mudane Maxamed Nasir oo dul istaagay sooyaalka wadajirka ah ee ka dhaxeeya labada dal ee walaalaha ah ayaa tilmaamay dadaalka ay ku bixinayaan ka gacansiinta Soomaaliya arrimaha waxbarashada oo aasaas u ah horumarka iyo dowlad dhiska.

Dhankiisa, Wasiiru Dowlaha  Madaxtooyada Mudane Xasan Macallin Khaliif ayaa uga mahadceliyey Danjireyaasha booqashadooda, waxa uuna la wadaagay  dadaalladda Dowladda Federaalka Soomaaliya ee xoojinta amniga, kobcinta dhaqaalaha iyo baahinta adeegyada aas-aasiga ah.