Ololaha doorashada madaxtinimada Nigeria ee 2027 ayaa si rasmi ah u galay marxalad xasaasi ah, iyadoo Madaxweyne Bola Ahmed Tinubu uu doonayo inuu helo muddo-xileed labaad.
Doorashadan ayaa noqonaysa imtixaan weyn oo lagu qiimeynayo siyaasadaha dhaqaale iyo amni ee xukuumaddiisa, balse sidoo kale waxaa door weyn ka ciyaari kara kala qaybsanaanta mucaaradka iyo awoodda siyaasadeed ee xisbiga talada haya ee All Progressives Congress (APC).
Culeyska dhaqaale
Tinubu ayaa markii uu xafiiska yimid 2023 qaaday tallaabooyin waaweyn oo dhaqaale, kuwaas oo ay ka mid yihiin joojinta kabka shidaalka iyo dib-u-habaynta suuqa lacagta qalaad.
Dowladda iyo taageerayaasheedu waxay ku doodaan in tallaabooyinkaas loo qaaday sidii loo xoojin lahaa dhaqaalaha, loo kordhin lahaa dakhliga dowladda, loona soo jiidan lahaa maalgashi.
Hase yeeshee, saameynta degdegga ah ee ay dareemeen shacabka ayaa ahayd kororka qiimaha cuntada, shidaalka iyo gaadiidka iyo hoos u dhaca awoodda wax-iibsiga.
Reuters iyo Al Jazeera waxay tilmaameen in xanuunka qiimaha maciishadda uu noqday mid ka mid ah arrimaha ugu waaweyn ee saameyn kara codbixiyeyaasha.
Dhibaatada ugu weyn ee Tinubu haysata ayaa sidaas darteed ah inuu shacabka ku qanciyo in dhibaatada maanta jirta ay qayb ka tahay dib-u-habeyn dhaqaale oo mustaqbalka keeni karta nolol wanaagsan.
Amniga oo weli caqabad ah
Arrinta labaad ee doorashada si weyn u saameyn karta waa amniga.
Nigeria waxay weli wajahaysaa weerarro ay geystaan kooxo hubeysan, afduubyo iyo rabshado ka dhacaya qaybo kala duwan oo dalka ah.
Mucaaradka ayaa dowladda ku dhaliilaya in aysan si ku filan uga jawaabin xaaladda amni, halka dowladda Tinubu ay sheegtay inay xoojisay ciidamada, booliska iyo iskaashiga bulshooyinka deegaanka.
Amni darradu waxay sidoo kale halis ku tahay ka-qaybgalka doorashada, maadaama dadka ku nool meelaha rabshaduhu ka jiraan ay wajihi karaan caqabado ku saabsan inay codkooda dhiibtaan.
Mucaaradka oo aan weli mideysnayn
Inkasta oo ay jiraan cabashooyin badan oo shacabka ka haysta dowladda, mucaaradka Nigeria ayaa weli wajahaya kala qaybsanaan siyaasadeed.
Siyaasiyiin ay ka mid yihiin Atiku Abubakar iyo Peter Obi ayaa ka mid ah magacyada ugu waaweyn ee lagu xusay tartanka, balse isku dayada lagu dhisayo isbahaysi mideeya mucaaradka ayaa la kulmay caqabado.
Kala duwanaanshaha dano siyaasadeed, hoggaan iyo xisaabaha goboleed ayaa adkeynaya in la helo hal musharrax oo awood u leh inuu si mideysan ula tartamo Tinubu.
Taariikhda doorashadii 2023 ayaa weli ah tusaale muhiim ah.
Tinubu wuxuu ku guuleystay codad ka yar 40 boqolkiiba codadkii la dhiibtay, iyadoo codadka musharraxiinta waaweyn ee mucaaradka ay si kala duwan ugu kala firdheen tartanka.
Sidaas darteed, haddii mucaaradku mar kale kala qaybsamo, APC waxay heli kartaa faa’iido siyaasadeed.
Awoodda siyaasadeed ee APC
Tinubu wuxuu leeyahay faa’iido kale oo muhiim ah:
awoodda iyo isku-xirnaanta siyaasadeed ee xisbiga APC.
Warbixinno cusub ayaa tilmaamaya in APC ay xoojisay saamaynteeda siyaasadeed, iyadoo tiro badan oo guddoomiyeyaasha gobollada ah ay hadda ka tirsan yihiin xisbiga talada haya.
Taasi waxay siin kartaa Tinubu shabakad siyaasadeed oo xooggan oo ku saabsan abaabulka codadka, ololaha iyo gaarsiinta taageerayaasha gobollada.
Sidaas darteed, dagaalka 2027 ma noqon doono oo keliya tartan ku saabsan cidda shacabka ugu caansan; wuxuu sidoo kale noqon doonaa tartan ku saabsan cidda haysata urur siyaasadeed, dhaqaale, taageero goboleed iyo awood abaabul oo ku filan inay codadka u beddesho guul doorasho.
Maxaa go’aamin kara doorashada?
Doorashada 2027 waxaa si weyn u go’aamin kara afar arrimood:
1. Qiimaha nolosha – haddii shacabka ay dareemaan in dhaqaaluhu soo hagaagayo, Tinubu wuxuu heli karaa fursad uu ku difaaco dib-u-doorashadiisa.
2. Amniga – horumar muuqda oo dhinaca amniga ah wuxuu xoojin karaa kalsoonida dowladda, halka rabshadaha sii socda ay siin karaan mucaaradka dood xooggan.
3. Midnimada mucaaradka – hal musharrax oo mucaaradku isku raaco wuxuu si weyn u beddeli karaa xisaabta doorashada.
4. Ka-qaybgalka codbixiyeyaasha – haddii dadka ka careysan dowladda ay doorashada ka maqnaadaan, taasi waxay faa’iido u noqon kartaa xisbiga talada haya.
Falanqeeyayaal ayaa si gaar ah u tilmaamay in turnout-ka hoose uu saameyn weyn yeelan karo.
Doorashada Nigeria 2027 waxay u muuqataa inay noqonayso tartan u dhexeeya carada shacabka iyo awoodda siyaasadeed ee xisbiga talada haya.
Tinubu wuxuu wajahaya cadaadis ka imanaya qiimaha maciishadda, amni darrada iyo su’aalaha ku saabsan natiijada dib-u-habeyntiisa dhaqaale.
Dhanka kale, APC waxay haysataa mashiin siyaasadeed oo xooggan, halka mucaaradku weli isku dayayo inuu ka gudbo kala qaybsanaanta.
Sidaas darteed, guusha Tinubu laguma go’aamin doono oo keliya sida ay shacabka uga raalli yihiin waxqabadkiisa.
Waxaa sidoo kale muhiim noqon doona in mucaaradku awood u yeesho inuu mideeyo codadka ka soo horjeeda dowladda.
Haddii mucaaradku kala qaybsanaado, Tinubu wuxuu yeelan karaa waddo xooggan oo uu ku raadsado muddo-xileed labaad; haddii ay mideysnaadaan, doorashadu waxay noqon kartaa mid aad u adag oo aan natiijadeeda si fudud loo saadaalin karin.
