Waxaa soo baxaya dood siyaasadeed oo cusub oo ku saabsan mowqifka Soomaaliya ee arrinta Qubrus (Cyprus), gaar ahaan xiriirka dhow ee Soomaaliya iyo Turkiga iyo hadallada kasoo baxaya Guddoomiyaha cusub ee Golaha Shacabka, Cabdulqaadir Maxamed Nuur.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya ayaa maanta, 21-ka Agoosto 2026, soo saartay bayaan caddeynaya mowqifka Soomaaliya ee Qubrus.
Bayaanka Wasaaradda ayaa yimid xilli dood ka dhalatay xiriirka Soomaaliya la leedahay Turkiga iyo arrimaha la xiriira Waqooyiga Qubrus.
Muranka Qubrus wuxuu salka ku hayaa kala qaybsanaanta jasiiradda.
1974, Turkiga ayaa ciidamo u diray Qubrus kadib afgambi ka dhacay jasiiradda, waxaana tan iyo markaas Qubrus u kala qaybsan tahay dhinaca koonfureed oo ay maamusho Jamhuuriyadda Qubrus iyo waqooyi oo ay maamusho maamulka ay Turkigu taageerto ee loo yaqaan Turkish Republic of Northern Cyprus (TRNC).
Turkiga ayaa ah dalka keliya ee si rasmi ah u aqoonsan TRNC.
Maxaa Soomaaliya arrintan uga dhigay mid xasaasi ah?
Arrintu waxay si gaar ah u taabatay siyaasadda Soomaaliya kadib markii Guddoomiyaha Golaha Shacabka, Cabdulqaadir Maxamed Nuur, uu xiriir iyo hambalyo la wadaagay dhiggiisa Golaha Waqooyiga Qubrus, Ziya Öztürkler.
Tallaabadan ayaa dhalisay su’aalo ku saabsan in hadalka Guddoomiyuhu uu waafaqsan yahay siyaasadda rasmiga ah ee Dowladda Federaalka Soomaaliya.
Dhinaca kale, Soomaaliya iyo Turkiga waxaa ka dhexeeya xiriir istiraatiiji ah oo xooggan, Turkiguna wuxuu door muuqda ku leeyahay arrimaha amniga, diblomaasiyadda iyo horumarinta Soomaaliya.
Ankara sidoo kale waxay kaalin dhexdhexaadin ah ka qaadatay wada-hadallada siyaasadeed ee Soomaaliya, oo ay ku jiraan arrimaha dastuurka iyo nidaamka doorashada.
Giriigga iyo Turkiga maxay isku hayaan?
Khilaafka Giriigga iyo Turkiga ma aha oo keliya Qubrus.
Labada dal waxay muddo dheer isku hayeen xuduudaha badda Aegean, hawada, jasiiradaha iyo xuquuqda dhaqaale ee badda Mediterranean-ka.
Xaaladda ayaa toddobaadkan mar kale kacsatay kadib markii Turkigu ku dhawaaqay laba goobood oo ilaalinta deegaanka badda ah, kuwaas oo Giriiggu sheegay inay ku jiraan aagag uu u arko inay hoos yimaadaan madaxbannaanidiisa.
Soomaaliya maxay tahay inay sameyso?
Mowqifka Soomaaliya wuxuu u baahan yahay taxaddar diblomaasiyadeed, maadaama Muqdisho ay xiriir aad u dhow la leedahay Ankara, halka Qubrus iyo Giriig ay leeyihiin xiriirkooda iyo mowqifkooda ku aaddan arrimaha madaxbannaanida iyo dhuleednimada.
Sidaa darteed, farqiga u dhexeeya hadal shaqsi ah oo uu sameeyo masuul iyo mowqif rasmi ah oo Dowladda Soomaaliya qaadatay ayaa muhiim ah.
Bayaanada Wasaaradda Arrimaha Dibadda ayaa ah kuwa ugu muhiimsan marka la go’aaminayo siyaasadda rasmiga ah ee Soomaaliya.
Arrinta Qubrus waxay Soomaaliya gelisay xaalad diblomaasiyadeed oo xasaasi ah, iyadoo hal dhinac uu yahay xiriirka istiraatiijiga ah ee Soomaaliya iyo Turkiga, halka dhinaca kalena ay tahay baahida Soomaaliya u qabto inay ilaaliso mowqifkeeda madax-bannaan ee siyaasadda arrimaha dibadda.
