Hay’adaha cimilada iyo kuwa gargaarka ayaa ka digaya in El Niño 2026–27, oo hadda si xooggan uga soo koraya Badweynta Baasifigga, uu kordhin karo roobabka iyo fatahaadaha ka dhaca Geeska Afrika, gaar ahaan Soomaaliya xilliga Oktoobar ilaa Diseembar 2026.
Sida ay sheegtay Hay’adda Saadaasha Cimilada Adduunka (WMO), El Niño ayaa sii xoogeysanaya, iyadoo ay sidoo kale soo baxayaan calaamado muujinaya Indian Ocean Dipole (IOD) oo wanaagsan, labadaas arrimoodna ay caadi ahaan kordhin karaan roobabka qaybo ka mid ah Geeska Afrika.
Soomaaliya oo ka mid ah meelaha ugu nugul
Saadaasha gobolka ayaa tilmaamaysa in ay jirto ku dhowaad 90% fursad roobab ka badan caadiga ah ay ka da’aan koonfurta Itoobiya, bartamaha iyo koonfurta Soomaaliya iyo waqooyi-bari Kenya.
Arrintan ayaa walaac gaar ah ka abuureysa Soomaaliya, oo weli la tacaaleysa saameynta abaaraha, fatahaadaha, colaadaha iyo barakaca dadka.
Hay’adda IOM ayaa horey u sheegtay in ay Soomaaliya ka waddo nidaam cusub oo lagu daba-galayo barakaca la xiriira saameynta El Niño, iyadoo la filayo in dhacdadan cimiladu ay keeni karto barakac weyn dhammaadka sannadka.
Casharkii 2023
Sannadkii 2023, El Niño iyo IOD wanaagsan ayaa sababay roobab aad u badan iyo fatahaado baahsan oo ka dhacay Soomaaliya iyo dalalka deriska ah.
In ka badan 1.2 milyan oo qof ayaa Soomaaliya ku barakacay, halka in ka badan 3 milyan oo qof ay guud ahaan gobolka ku saameeyeen fatahaadaha.
Hadda waxaa jira cabsi ah in xaalad la mid ah ama xitaa ka daran ay soo noqoto haddii roobabka xilliga Deyr ay si weyn uga bataan saadaasha.
Maxay saadaashu ka sheegaysaa Soomaaliya?
Falanqaynta xaaladaha fatahaadaha ee Oktoobar–Diseembar 2026 waxay muujinaysaa saddex xaaladood:
Xaalad roob yar/caadi ah:
qiyaastii 408,000 qof ayaa Soomaaliya ku barakici kara, halka ku dhowaad 1.8 milyan ay saameyn yeelan karaan.
Xaalad dhexe:
qiyaastii 874,000 qof ayaa barakici kara, halka 2.9 milyan ay saameyn yeelan karaan.
Xaalad aad u daran:
tirada barakacayaasha Soomaaliya waxay gaari kartaa ilaa 1.8 milyan, halka dadka ay saameyntu gaari karto 4.8 milyan.Tirooyinkani waa saadaal ku salaysan xaalado kala duwan, mana aha tiro la hubo oo horay loo xaqiijiyey.
Jubba iyo Shabeelle oo khatar gaar ah leh
FAO ayaa horey uga digtay in haddii saadaasha El Niño ay xaqiiqo noqoto, roobabka ka badan caadiga ah ay sare u qaadi karaan khatarta fatahaadaha webiyada iyo daadadka roobabka, gaar ahaan hareeraha webiyada Jubba iyo Shabeelle iyo deegaanada kale ee fatahaadaha u nugul.
Tani waxay saameyn ku yeelan kartaa:
Dadka ku nool hareeraha webiyada;
Beeraleyda iyo xoolo-dhaqatada;
Kaabayaasha waddooyinka iyo buundooyinka;
Isbitaallada iyo xarumaha caafimaadka;
Suuqyada iyo gaadiidka;
Beeraha iyo xoolaha;
Dadka barakacayaasha ah ee ku nool xeryaha iyo deegaanada nugul.
Digniinta ugu weyn: diyaar garow hadda
WMO waxay sheegtay in saadaasha hore ay dowladaha iyo hay’adaha gargaarka siinayso fursad ay tallaabooyin hore u qaadaan ka hor inta aysan fatahaaduhu dhicin.
Soomaaliya waxaa muhiim ah in la xoojiyo digniinta hore, nadiifinta marin-biyoodka, diyaarinta goobaha daad-gureynta, ilaalinta biyo-xireennada iyo wabiyada, kaydinta cuntada iyo dawooyinka, iyo wacyigelinta bulshada.
Fariinta ugu weyn ee digniintan ayaa ah: El Niño weli ma aha fatahaad lafteeda, balse waa xaalad cimilo oo kordhin karta suurtagalnimada roobab xad-dhaaf ah. Sidaas darteed, tallaabada ugu muhiimsan waa in la diyaar garoobo ka hor inta aysan roobabku bilaaban.
Warsan Radio — Codka Shacabka
