ADDIS ABABA — Xildhibaanada Baarlamaanka Itoobiya ayaa doodahoodii iyo su’aalihii ay dowladda u jeediyeen diiradda ku saaray amniga dalka, xaaladda Tigray, xiriirka Eritrea iyo Itoobiya, iyo qorshaha Addis Ababa ee helitaanka marin badeed, arrimo si weyn u saameyn kara xasilloonida Geeska Afrika.
Dooddan ayaa ku soo beegmaysa xilli xaaladda gobolka ay sii adkaanayso, gaar ahaan dagaallada cusub ee Tigray iyo khilaafka diblomaasiyadeed ee Itoobiya iyo Eritrea.
Xaaladda guud Tigray.
Xildhibaanada ayaa horey Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed uga dalbaday faahfaahin ku saabsan tallaabooyinka lagu xaqiijinayo nabad waarta oo ka dhalata Tigray, iyagoo xusay in heshiiskii Pretoria ee 2022 uu hoos u dhigay dagaalladii waaweynaa, balse ay weli jiraan khilaafaad siyaasadeed iyo kuwo dhuleed.
Dowladda Itoobiya ayaa sheegtay inay weli taageersan tahay heshiiska nabadda iyo wada-hadalka, halka dagaallo cusub ay toddobaadyadii u dambeeyay ka qarxeen waqooyiga dalka.
Itoobiya iyo Eritrea oo xiriirkoodu sii xumaaday
Xiisadda labada dal ayaa gaartay heer cusub. Itoobiya waxay 1-dii Oktoobar ku dhawaaqday inay xirayso safaaraddeeda Asmara, iyadoo sidoo kale dalka ka saartay 10 diblomaasi oo Eritrean ah. Eritrea ayaa tallaabadaas uga jawaabtay iyadoo jartay xiriirkii diblomaasiyadeed ee ay la lahayd Itoobiya.
Arrintan ayaa walaac ka abuurtay gobolka, maadaama labada dal ay horey u soo mareen dagaal culus oo xuduudeed, halka dagaalka cusub ee Tigray uu ka dhigan yahay in khilaafaadka gudaha Itoobiya ay si dhow ugu xirmayaan xiriirka dalalka deriska ah.
Marin-badeedka Itoobiya
Mid ka mid ah arrimaha siyaasadda gobolka ee Baarlamaanka Itoobiya xoogga saaray ayaa ah helitaanka marin badeed. Xildhibaanada ayaa dowladda weydiiyay qorshaha muddada dheer ee lagu xaqiijinayo marin badeed iyo sida loo ilaalin karo ganacsiga iyo amniga dhaqaalaha Itoobiya.
Dowladda Itoobiya waxay ku celcelisay in helitaanka marin badeed uu yahay arrin muhiim u ah dhaqaalaha dalka, iyadoo sheegtay in arrintan lagu raadinayo waddooyin nabadeed. Dalalka deriska ah, gaar ahaan Eritrea, ayaa arrintan si weyn uga walaacsan. �
ebc.et +1
Saameynta Soomaaliya iyo Geeska Afrika
Xiisadda Itoobiya waxay sidoo kale saameyn ku yeelan kartaa Soomaaliya, maadaama ciidamo Itoobiyaan ah ay qayb ka yihiin howlaha amniga Soomaaliya. Warbixin cusub ayaa sheegaysa in Itoobiya ay ka fiirsanayso in ay Soomaaliya kala baxdo in ka badan 3,000 askari, iyadoo dagaallada gudaha Itoobiya ay cadaadis saarayaan awoodda milatari ee dowladda. Dowladda Soomaaliya ayaa sheegtay in aan Addis Ababa si rasmi ah ugu wargelin qorshe noocaas ah. �
The EastAfrican
Midowga Afrika ayaa dhinacyada ugu baaqay Itoobiya, Eritrea iyo Masar inay muujiyaan is-xakameyn, kana fogaadaan tallaabooyin ama hadallo sii kordhin kara xiisadda, isagoo ku booriyay in khilaafaadka lagu xalliyo wada-hadal iyo waddooyin diblomaasiyadeed. �
Reuters
Gunaanad
Xaaladda Itoobiya ayaa sidaas darteed noqotay mid si toos ah ugu xiran amniga iyo siyaasadda Geeska Afrika, iyadoo Tigray, xiriirka Itoobiya iyo Eritrea, marin-badeedka Badda Cas, dagaalka Suudaan iyo amniga Soomaaliya ay yihiin arrimo is-dhexgalaya.
Baarlamaanka cusub ee Itoobiya ayaa la filayaa inuu si rasmi ah u furmo 5-da Oktoobar 2026, iyadoo dowladda cusub ay wajahayso arrimo gudaha iyo dibadda ah oo muhiim u ah mustaqbalka dalka iyo xiriirka uu la leeyahay dalalka gobolka. �
