Dhaqaalaha Soomaaliya ayaa wajahaya cadaadis isa soo taraya, iyadoo warbixinno cusub oo ay soo saareen Bangiga Adduunka iyo Bangiga Horumarinta Afrika (AfDB) ay muujinayaan hoos-u-dhac ku yimid kobaca dhaqaalaha, wax-iibsiga qoysaska iyo dakhliga ganacsiyada, iyadoo ay sii kordhayaan caqabadaha bani’aadamnimo iyo culayska deynta dowladda.
Warbixinta Somalia Economic Update ee Bangiga Adduunka, oo la daabacay May 2026, ayaa tilmaamaysa in kobaca dhabta ah ee wax-soo-saarka guud ee dalka (Real GDP Growth) uu hoos uga dhacay 4.1% sannadkii 2024, una dhacay 3% sannadkii 2025.
Bangigu wuxuu saadaaliyay in kobaca dhaqaalaha Soomaaliya uu sii gaabin doono sannadka 2026, isagoo gaari kara 2.8%. Xogtan ayaa lagu xusay bogga 16-aad ee warbixinta.
Hoos-u-dhaca dhaqaalaha ayaa sidoo kale ka muuqda awoodda wax-iibsiga qoysaska Soomaaliyeed.
Bangiga Adduunka ayaa sheegay in kobaca wax-iibsiga gaarka ah uu hoos uga dhacay 8.8% sannadkii 2024, una dhacay 3.1% sannadkii 2025, taasoo muujinaysa in awoodda qoysasku u leeyihiin inay iibsadaan badeecooyin iyo adeegyo ay sii daciifayso.
Dhanka kale, Bangiga Horumarinta Afrika ayaa sheegay in dakhliga ganacsiyada Soomaaliya uu hoos u dhacay 27% horraantii sannadka 2026, taasoo muujinaysa cadaadis ku yimid ganacsatada iyo dhaqdhaqaaqa suuqa.
Sicir-bararka iyo qiimaha noloshaBangiga Adduunka ayaa sidoo kale walaac ka muujiyay sicir-bararka iyo saameynta uu ku yeelanayo nolosha dadka.
Sida warbixintu sheegtay, sicir-bararku wuxuu ahaa 3.3% sannadkii 2024, wuxuuna gaaray 3.7%, iyadoo saadaashu muujinayso inuu sannadka 2026 gaari karo 6%.
Kororka sicir-bararku wuxuu si gaar ah saameyn ugu yeelan karaa qiimaha cuntada iyo adeegyada aasaasiga ah, iyadoo qoysaska dakhligoodu hooseeyo ay yihiin kuwa ugu nugul saameynta qaali-garowga.
Cunto-yarida oo sii ballaaranaysaMid ka mid ah qodobada ugu walaaca badan ee warbixinta Bangiga Adduunka ayaa ah tirada dadka wajahaya cunto-yarida iyo xaaladaha bani’aadamnimo.
Warbixintu waxay sheegtay in tirada dadka wajahaya cunto-yari ay ka korodhay 4.6 milyan sannadkii 2025 ilaa 6.5 milyan sannadkii 2026.
Tani waxay ka dhigan tahay koror dhan qiyaastii 41%, iyadoo ku dhowaad 1.9 milyan oo qof ay sannad gudihiis ku biireen dadka wajahaya xaalado cunto iyo nololeed oo aad u adag.
Xaaladdan ayaa muujinaysa sida ay isugu xiran yihiin hoos-u-dhaca dhaqaale, dhibaatooyinka nololeed, isbeddelka cimilada iyo baahiyaha bani’aadamnimo ee Soomaaliya.
Deynta dowladda oo korortayBangiga Horumarinta Afrika ayaa sidoo kale ka hadlay culayska deynta dowladda Soomaaliya.
Sida lagu sheegay bogga 4-aad ee warbixinta, wadarta deynta lagu leeyahay dowladda Soomaaliya waxay ahayd $1.117 bilyan sannadkii 2024, halka ay sannadkii 2025 gaartay $1.155 bilyan. Taasi waxay ka dhigan tahay koror dhan $38 milyan muddo hal sano ah.
Kororka deyntu wuxuu ku soo beegmayaa xilli dhaqaalaha dalka uu wajahayo kobac gaabis ah, dakhliga ganacsiyaduna hoos u dhacayo, iyadoo ay weli jiraan baahiyo waaweyn oo dhinaca adeegyada bulshada, amniga iyo gargaarka bani’aadamnimo ah.
Dhaqaale wajahaya cadaadis badanLabada warbixin waxay sawir ka bixinayaan dhaqaale Soomaaliya ka jira oo ay isku biirsadeen caqabado dhowr ah:
kobac dhaqaale oo gaabisaya, sicir-barar sii kordhaya, hoos-u-dhac ku yimid wax-iibsiga qoysaska, dakhliga ganacsiyada oo yaraaday, cunto-yari sii ballaaranaysa iyo deyn dowladeed oo korortay.
Inkasta oo tirooyinkani aysan si toos ah uga dhignayn in dhaqaalaha Soomaaliya uu galay burbur, haddana waxay muujinayaan cadaadis dhaqaale iyo mid bani’aadamnimo oo sii xoogeysanaya, taasoo u baahan siyaasado wax-ku-ool ah oo lagu taageerayo wax-soo-saarka gudaha, ganacsiyada, shaqo-abuurka iyo awoodda wax-iibsiga bulshada.
Sidoo kale, kordhinta wax-soo-saarka gudaha, xoojinta dakhliga dowladda, taageeridda ganacsiyada yaryar iyo kuwa dhexe iyo yareynta nuglaanshaha bulshada ayaa noqon kara arrimo muhiim u ah sidii loo xoojin lahaa adkeysiga dhaqaalaha Soomaaliya.
