Wakiilka Sare ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Xuquuqda Aadanaha, Volker Türk, ayaa ugu baaqay dhammaan dowladaha caalamka inay waxbarashada xuquuqda aadanaha ka dhigaan mid waajib ah dhammaan heerarka waxbarashada, isagoo sheegay in tallaabadan ay muhiim u tahay ka hortagga nacaybka, rabshadaha, takoorka iyo kala-qaybsanaanta bulshada.
Türk ayaa hadalkan ka jeediyay kulan heer sare ah oo lagu qabtay Geneva, kaas oo looga hadlayay sannad-guuradii 15-aad ee Bayaanka Qaramada Midoobay ee Waxbarashada iyo Tababarka Xuquuqda Aadanaha.
Wuxuu sheegay in waxbarashada xuquuqda aadanaha ay bulshada siinayso aqoon iyo awood ay kaga hortagto dhibaatooyin badan ka hor inta aysan sii fidiin.
“Marka ay timaaddo colaadaha, xasaradaha iyo caddaalad-darrada, ka hortaggu aad ayuu uga wanaagsan yahay daaweynta,” ayuu yiri Türk, isaga oo waxbarashada xuquuqda aadanaha ku tilmaamay aalad muhiim u ah ka hortagga dhibaatooyinka bulshada.
Waxbarashada oo heer kasta laga hirgeliyo
Türk wuxuu ugu baaqay dowladaha inay waxbarashada xuquuqda aadanaha ka dhigaan waajib laga dhigo dugsiyada hoose, dhexe, sare iyo jaamacadaha, isla markaana aan lagu koobnaan maadooyinka sharciga iyo cilmiga bulshada oo keliya.
Sida uu sheegay, xirfadlayaasha ka shaqeeya dhaqaalaha, amniga, tiknoolajiyadda iyo hay’adaha dowladda waa inay si wanaagsan u fahmaan xuquuqda aadanaha iyo sida go’aannadoodu u saameyn karaan xuquuqda dadka kale.
Wuxuu si gaar ah u sheegay in qaybta tiknoolajiyadda dijitaalka ah ay u baahan tahay faham dheeraad ah oo ku saabsan xuquuqda aadanaha, iyadoo tiknoolajiyaddu si xawli ah u saameynayso nolosha bulshada.
Dalal laga hirgeliyay barnaamijyo wax ku ool ah
Türk wuxuu tusaale u soo qaatay dalal ay ka mid yihiin Colombia, Waqooyiga Ireland iyo Jordan, halkaas oo waxbarashada ku salaysan xuquuqda aadanaha loo adeegsaday dhismaha nabadda, yareynta nacaybka iyo takoorka, iyo kor u qaadista ka-qaybgalka carruurta iyo dhallinyarada.
Colombia, ayuu sheegay, in farshaxanka iyo sheeko-sheegista loo adeegsaday in dhalinyarada lagu kobciyo isfaham iyo kalsooni, halka Waqooyiga Ireland dugsiyada isku dhafan ay gacan ka geysteen isu-soo dhowaanshaha ardayda ka kala timid bulshooyin diimeed kala duwan.
Jordan-na, waxbarashada xuquuqda aadanaha ayaa lagu taageeray ka-qaybgalka iyo ka-mid-noqoshada carruurta qaxootiga Suuriya.
Qaramada Midoobay oo doonaysa horumar la cabbiri karo
Türk wuxuu sheegay in 34 dowladood ay soo gudbiyeen warbixinno ku saabsan horumarkooda dhinaca waxbarashada xuquuqda aadanaha, balse uu weli jiro farqi weyn oo u baahan in wax laga qabto.
Wuxuu tilmaamay in dalal badan aysan weli waxbarashada xuquuqda aadanaha ka dhigin mid waajib ah, iyadoo ay jiraan farqi ku saabsan sharciyada, siyaasadaha, manhajyada iyo tababarka macallimiinta.
Wakiilka Sare ayaa dowladaha ka codsaday inay warbixin ka bixiyaan horumarkooda marka la gaaro 2028, oo ku beegan sannad-guuradii 80-aad ee Baaqa Caalamiga ah ee Xuquuqda Aadanaha.
Qaramada Midoobay waxay sidoo kale bilowday hindise la yiraahdo “Rights in Every Classroom”, kaas oo lagu doonayo in la isku keeno fikrado iyo khayraad caalami ah si waxbarashada xuquuqda aadanaha looga dhigo qayb joogto ah oo ka mid ah dugsiyada iyo jaamacadaha dunida.
Türk wuxuu sheegay in difaaca ugu xooggan ee xuquuqda aadanaha uu ku jiro dad fahamsan xuquuqdooda, dalban kara, isla markaana diyaar u ah inay u istaagaan ilaalintooda iyo xuquuqda dadka kale.
