Baydhowy-{WMN}-Hoos ka dhageyso Warka Duhurnnimo ee Idaacada Warsan oo aqrinayo Yusuf Sheekh Aadan
Baydhabo-{WMN}- Dadweyne farabadan ayaa saaka tegay Goobihii ay qaraxyada ka dhaceen ee Isgoyska Soobe, halkaas oo dad farabadan ay ku dhinteen qaar kalena ay ku dhaawacmeen, kuwaas oo kala kuwo wadada marayay iyo kuwo ganacsiyo kala duwan kulahaa.
Qaar kamid ah Wariyeyaasheena oo tegay goobihii qaraxyada ka dhaceen ayaa kusoo arkay meydad horleh o laga soo saarayo, dhismayaashhii ku burburay Qaraxyadii Soobe.
Qaar kamid ah dadkii Ehelladooda baadi goobayay oo tegay Goobta ayaa sheegay in shalay ilaa xalay ay fursad u waayeen inay baadi goobaan dadkii ehelkooda ahaa ee ka maqnaa, balse qaarkood meydadkooda ay ka heleen burburks dhismayaasha iyo isbitaallada qaarkood.
Ka sokow qaraxyada Soobe khasaaraha dhimasho iyo midka dhaawac ayaa waaa sidoo kale jira burbur hantiyadeed oo aad u farabadan, waxaana ku bruburay goobo ganacsi oo waaweyn iyo mootooyin Bajaajta ah oo dhalinyaro ay ku shahqeyn jireen.
Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud oo tegay Goobta qaraxyada ka dhaceen ayaa sheegay in 100 Ruux ay dhinteen, balse saacadaha soo socda ayaa waxaa la filayaa in laamah amniga Soomaaliya ay soo bandhigaan tirada dadka ku dhintay qaraxyada.
Baydhabo-{WMN}- Hoos ka dhageyso Barnaamijka Dacdooyinka Caalamka oo aqrinayo Wariye; C/raxman Axmed Maxamed (Oday) iyo Wariye Yuusuf Sheekh Adan
Baydhabo-{WMN}- Madaxweynaha dowlad degaanka Soomaalida Mustafe Muxumed Cagjar ayaa si kulul uga hadlay qaraxyadii geystay khasaaraha dhimashada iyo dhaawaca ee shalay ka dhacay Isgoyska Soobe ee Magaalada muqdisho.
Qoraal uu soo dhigay bartiisa Facebook Madaxweye Mustafe Cagjar ayaa waxa uuugu horreyn walaalaha Soomaaliyeed uga tacsiyadeeyay dhibaatadii iyo mashaqadii ka dhalatay Qaraxyadii shalay ka dhacay Muqdisho ee ay dadka badani ku waxyeeloobeen, ” Alle ha u naxariisto maatida Al-Shabaab ay ku gumaaday magaaladda Muqdisho ee dalka Soomaaliya ayuu yiri”.
Sidoo kale Madaxweyne Mustafe Cagjar waxa uu qoraalkiisa ku sheegay in Al Shabaab iyo dhibaatada maanta ka taagan Soomaaliya ay ahayd khatar aan xilligeedii laga hortagin, isagoo yiri ” Qaraxyada laga uur-ku-taaloonayo waxay ku bilaabmeen fikir qaldan oo xiligisii laga hortaagi waayay, Maantase waa la isku raacsan yahay in Alshabaab ay maalin qabasho lahayd”.
Ugu dambayn waxa uu Madaxweynuhu carrabka ku adkeeyay inay Waajib damiireed iyo mid diimeedba ay tahay in meel looga soo wada jeesto oo lala dagaallamo dadka wada waxa uu ku tilmaamay fikirka qaloocan iyo xagjirnimada oo uu sheegay inay dhibaato badan horseedi karaan.
Qaar kamid ah dowladaha taageera Soomaaliya ayaa sidoo kale ka hadlay qaraxyada, iyaga oo qaarkood sheegay inay garab taagan yihiin Shacabka Soomaaliyeed.
Baydhabo-{WMN}- Hoos ka dhageyso Barnaamijka ciyaaraha ee Idaacada Warsan Waxaa Soo jeedinayaa Wariye; Bilaal Hilaal Sheekh
Baydhowy-{WMN}--Ugu yaraan 151 qof ayaa ku dhintay isbuurasho ka dhacday xaflad Halloween oo ka dhacday caasimadda Kuuriyada Koonfureed ee Seoul goor dambe oo Sabtidii ah.
Halkan waxaa ah tafaasiisha qaar ka mid ah ismariwaayadii ugu xumaa ee soddonkii sano ee la soo dhaafay:
April 1989: Sagaashan iyo lix qof ayaa ku dhintay ugu yaraan 200 oo qofna way ku dhaawacmeen musiibadii ugu xumayd ee Isboorti ee ka dhacday Britain ka dib markii ay dad badani ku soo qulqulayeen taageerayaal ka soo horjeeday isbaaro ka dhacaysay ciyaartii semi-finalka FA Cup ee Ingiriiska oo Liverpool iyo Nottingham Forest ku dhex martay garoonka Hillsborough ee Sheffield.
July 1990: Gudaha Saudi Arabia tunnel-ka al-Muaissem ee u dhaw magaalada barakeysan ee Makkah, 1,426 xujey ah ayaa la burburiyay inta lagu guda jiro Ciidul Adxaa, oo ah iidda ugu muhiimsan Islaamka, dhamaadka sanadlaha ee xajka.
May 1994: Is jiid-jiid ka dhacay buundada Jamarat ee dalka Sucuudiga intii ay ku guda jireen xajka ayaa waxa ku dhintay 270 qof goobtii xujaajtu ay dhagxaan ku tuurayeen tuulmo dhagaxyo ah oo calaamad u ah shaydaanka.
April 1998: Boqol iyo sagaal iyo toban xujey Muslimiin ah ayaa lagu dilay xajka Sacuudiga.
May 2001: Dalka Ghana, ugu yaraan 126 qof ayaa ku dhintay isbuurasho ka dhacday garoonka kubbadda cagta ee ugu weyn magaalada Accra ka dib markii booliisku ay sunta dadka ka ilmeysiisa ku fureen taageerayaashii rabshadaha dhigayey mid ka mid ah masiibooyinka kubbadda cagta ee ugu xun Afrika.
Feb 2004: Is jiid jiid ay ku dhinteen 251 Xujey Muslimiin ah oo ku sugnaa Sacuudiga meel u dhow buundada Jamarat xilli ay ku guda jireen dhagax-tuurka sheydaanka.
Jan 2005: Ugu yaraan 265 xujey Hinduus ah ayaa lagu dilay burbur ka dhacay meel u dhow macbad fog oo ku yaal gobolka Maharashtra ee Hindiya.
Aug 2005: Ugu yaraan 1,005 qof ayaa ku dhintay dalka Ciraaq kadib markii ay Shiicadu isku jiidheen buundada wabiga Tigris ee magaalada Baqdaad, iyaga oo ka argagaxay wararka xanta ah ee sheegaya in qof isa soo miidaamiyay oo isku soo baxay.
Jan 2006: Saddex boqol iyo laba iyo lixdan xujey Muslimiin ah ayaa lagu dilay albaabka bari ee buundada Jamarat markii xujaydu u dareereen si ay u gutaan cibaadada dhagax-tuurka xajka.
Aug 2008: Wararka xanta ah ee ku saabsan dhul go’a ayaa sababay is jiid jiid ay ku sameeyeen xujaajta Hindiya macbadka Naina Devi ee gobolka Himachal Pradesh. Ugu yaraan 145 qof ayaa ku dhintay in ka badan 100 kalena waa ay ku dhaawacmeen.
Sebtembar 2008: Hindiya, 147 qof ayaa ku dhintay isbuurasho ka dhacday macbadka Chamunda, oo u dhow magaalada taariikhiga ah ee galbeedka Jodhpur.
Julaay 2010: Is jiid jiid ayaa dilay 19 qof 342 kalana waa ku dhaawacmeen ka dib markii ay dadku ku riixeen tunnel-ka bandhigga muusiga ee Love Parade techno ee Duisburg, Germany.
Nov 2010: Is jiid jiid ka dhacay buundo ku taal caasimadda Cambodia ee Phnom Penh, ayaa dilay ugu yaraan 350 qof ka dib markii ay kumanaan argagaxeen maalintii u dambaysay ee dabbaaldegga biyaha.
Jan 2013: In ka badan 230 qof ayaa dhimatay kadib markii uu dab ka kacay goob lagu caweeyo oo ku taal magaalada Santa Maria ee koonfurta Brazil, isbuurasho ayaa burburisay qaar ka mid ah dhibanayaasha halka kuwa kalena ay ka carareen qiiqa iyo ololka.
Oct 2013: Dibad-baxayaal ayaa ka gudbaya buundo dheer oo shub ah oo ku wajahan macbad ku yaal bartamaha Hindiya ee Madhya Pradesh argagax markii qaar ka mid ah biraha ay jabeen, taasoo keentay is jiid jiid ay ku dhinteen 115.
Sebt 2015: Ugu yaraan 717 Xujey Muslimiin ah ayaa ku dhintay 863 kalana waa ay ku dhaawacmeen kadib markii ay isku dhaceen Xujeyda Sacuudiga.
Abril 2021: Ugu yaraan 44 qof ayaa ku dhintay isbuurasho ka dhacday xaflad diineed oo buux dhaafiyay oo ka dhacaysay Israa’iil taasoo ay dhakhaatiirtu sheegeen inay ahayd isbuurasho.
Nofeembar 2021: Ugu yaraan sagaal qof ayaa ku dhintay tiro kalena way ku dhaawacmeen is jiid jiid ka dhacay habeenkii furitaanka bandhigga fanka ee fannaanka Travis Scott’s Astroworld ee Houston, Texas, taas oo ay kicisay taageerayaal badan oo masraxa u soo qul qulaya.
Jan 2022: Ugu yaraan 12 xujey Hinduus ah ayaa ku dhintay in ka badanna way ku dhaawacmeen isbuurasho ka dhacday macbadka Mata Vaishno Devi ee Kashmir inta lagu guda jiro munaasabado lagu xusayo sanadka cusub.
Jan 2022: Is-jiid jiid ka dhacay kaniisad ku taal duleedka caasimadda Liberia ee Monrovia ayaa waxaa ku dhintay 29 qof intii ay socotay munaasabad cibaadada Kiristaanka oo habeenkii oo dhan socday.
May 2022: Ugu yaraan 31 qof ayaa ku dhintay isbuurasho ka dhacday kaniisad ku taal gobolka Rivers ee koonfurta Nigeria, ka dib markii dad u soo baxay in ay cunto ka helaan kaniisada ay ka soo galeen albaab.
Oct 2022: Is jiid jiid ka dhacay garoon kubadda cagta ah oo ku yaal Indonesia ayaa dilay ugu yaraan 125 qof, in ka badan 320 kalena waa ku dhaawacmeen ka dib markii booliisku ay damceen inay damiyaan rabshado ka dhacay garoonka, sida ay masuuliyiintu sheegeen.
Magaalooyinka ku yaal badhtamaha Shiinaha ayaa si degdeg ah u dejiyay qorshayaal lagu go’doominayo shaqaalaha muhaajiriinta ah ee u cararaya deegaannadooda xarun weyn oo uu leeyahay iPhone maker Foxconn (2317.TW) ee COVID-ku dhuftay magaalada Zhengzhou, iyagoo ka baqaya in dadka soo laabanaya ay kicin karaan dillaaca coronavirus.
Zhengzhou, oo ah caasimadda gobolka Henan, ayaa soo warisay 167 kiis oo COVID-19 ah oo gudaha lagu kala qaado toddobadii maalmood ee la soo dhaafay ilaa Oktoobar 29, marka loo eego 97 caabuq toddobadii maalmood ee ka horreeyay. Foxconn oo fadhigeedu yahay Taiwan, oo 300,000 oo shaqaale ah ku leh Zhengzhou, ma uusan shaacin tirada shaqaalaha cudurka.
Marka loo eego siyaasadaha adag ee eber-COVID ee Shiinaha, deegaamada waxaa loo xilsaaray inay si degdeg ah wax uga qabtaan si ay u damiyaan wax kasta oo dillaaca, iyadoo la raacayo tillaabooyin ay ku jiraan qufulo buuxa. Oktoobar 19-keedii, Foxconn waxay mamnuucday dhammaan wax-ka-cuntada makhaayadaha waxayna u baahday shaqaaluhu inay cuntadooda ku qaataan qolalka jiifka, laakiin waxay xaqiijiyeen in wax-soo-saarku caadi ahaa.
Muujin muuqata oo taageero ah, dadka degan agagaarka agagaarka waxay ka tageen biyo caag ah iyo agab ku xiga waddooyinka waaweyn oo leh calaamado ay ka mid yihiin: “Shaqaalaha Foxconn oo guryahooda ku laabanaya”, sida lagu sheegay qoraallada warbaahinta bulshada.
Sarkaal ka tirsan Foxconn wax jawaab ah kama bixin su’aalaha Reuters.
“Waxay ahaayeen shaqaale Foxconn oo ka baxsaday warshadda oo guryahooda ku socday,” ayuu qof isticmaala WeChat ku qoray qoraal uu kaga hadlayo sawirrada baraha bulshada.
“Dadka qaar ayaa ku dhex socday beero qamadi ah oo sita boorsooyinkooda, bustayaal iyo koofiyadaha. Ma is celin kari waayay waxaan dareemay murugo.”
Gelinkii dambe ee Sabtidii, magaalooyinka u dhow Zhengzhou oo ay ku jiraan Yuzhou, Changge iyo Qanyang, iyo sidoo kale degmada Weiqu iyo gobolka Xihua ee magaalada Xuzhou, ayaa ku boorriyay shaqaalaha Foxconn in ay horay ugu soo wargeliyaan maamulka maxalliga ah qorshaha ku noqoshada dalkooda.
Shaqaalaha soo laabanaya waa inay ku safraan “meel-ilaa-dhibcood” baabuurta horay loo sii diyaariyay, waana in la karantiiliyo markay yimaadaan, waxay ku sheegeen waraaqo kala duwan oo ku saabsan akoonadooda warbaahinta bulshada ee ay u wajahaan shaqaalaha Zhengzhou Foxconn.
Gobolka Xihua ayaa sheegay in ay qabanqaabinayaan baabuur gaar ah laga bilaabo Axadda si ay si toos ah uga soo celiyaan shaqaalaha warshadda Foxconn ee asal ahaan ka soo jeeda gobolka, iyada oo u xaqiijinaysa in aan laga leexan doonin, laakiin loo baahan yahay in la ilaaliyo tallaabooyinka ka hortagga cudurka.
Kulamadaasi ayaa loogaga hadlay xiriirka labo geesoodka iyo siyaabaha lagu xoojin karo, iyada oo qaar kamid ah mas’uuliyiinta dalalka Carbeed ay ballan qaadeen in dalalkooda ay ku daweyn doonaan qaar kamid ah qaraxyadii ka dhacay Isgoyska Soobe ee Magaalada Muqdisho.
Wasiiradaasi iyo Mas’uuliyiinta Carbeed ee ka qeybgalay kulanka ayaa tacsi tiiraanyo leh u diray ehellada dhibanayaasha weerarii lagu beegsaday dhismaha Wasaaradda Waxbarashada, Hiddaha iyo Tacliinta Sare oo ku yaalla agagaarka Isgoyska mashquulka badan ee loo yaqaan Soobe ee Caasimadda Muqdisho, iyaga oo u rajeeyay dhammaan dadka ku dhaawacmay caafimaad-qab iyo bogsasho degdeg ah, waxa ayna caddeeyeen inay garabtaaganyihiin Dowladda iyo Dadka Soomaaliyeed.
Dhinaca kale Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Turkiga ayaa cambaareysay qaraxyadii is xigxigay ee shalay ka dhacay magaalada Muqdiso, kuwaas oo dhimasho & dhaawac ay ku noqdeen, Saraakiil Ciidan, mas’uuliyiin dowladeed iyo dad Shacab ah oo aad u farabadan.
“Waxaan si adag u cambaareyneynaa weerarradan argagaxisada ah, Allaha u naxariisto intii ku geeriyootay, waxaan tacsi u direynaa ehelada, qaraabada iyo sidoo kale dowladda aan saaxiibada iyo walaalaha nahay ee Soomaaliya, inta dhaawacantayna waxaana u rajeyneynaa caafimaad degdeg ah ayaa lagu yiri” Warka Wasaaradda Arrimaha dibadda Soomaaliya.
Wasiirka ayaa Maamulka iyo Dhaqaatiirta Isbitaalada Digfeer iyo Madiina ka dhageystey warbixin ku saabsan xaaladda dhaawacyada halka Maamulka Isbitaalada gaarka loo leeyahayna uu qadka Telfoonka kula xiriirey si uu uga xog wareysto xaaladda dhawacyada la gaarsiiyey xarumahooda Caafimaad.
Wasiirka ayaa dhaawacyada yaala Isbitaalada Madiina iyo Erdogan Ex Digfeer u dul istaagey mid mid waxa uuna Maamulka iyo Dhaqaatiirta farey in ay hellaan adeeg Caafimaad oo dhameystiran si cadowga loo tuso in dadkan aysan waxba katari karin talaabo kasto oo guracan oo ay qaadaan.
Maamulka iyo Dhaqaatiirta Isbitaalada uu Wasiirka tagey ayaa rajo fiican ka muujiyey xaaladda Caafimaad ee dhaawacyada qaar kood inkastoo ay jiraan kiisas culus oo u baahan dibadda, waxa ayna sheegeen in ay helli doonaan baxnaano fiican iyo adeeg Caafimaad oo tayo leh.
Wasiirka Wasaaradda Caafimaadka iyo Daryeelka Bulshada Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Dr Cali Xaaji Aadan ayaa dhaawacyada Alle ugu baryey in Caafimaad deg deg ah siiyo, sidoo kalena sheegey in Wasaaradda Caafimaadka ay si hoose ugu warqabi doonto talaabooyinka la xiriira baxnaanintooda.
Ugu dambeyna Dr Cali Xaaji Aadan Wasiirka Caaafimaadka Soomaaliya ayaa sheegey in Wasaaradda ay ka shaqeyn doonta dadka u baahan in ay hellaan Caafimaad banaanka ah sidii ay ku helli lahaayeen Caafimaad dibadda ah maadaama kiisas u baahan dibadda ay jiri karaan
Eedaha loo haysto booliska ayaa waxaa ka mid ah kufsi, dil iyo jir dil, waxaana ka mid ah kiiska gabar lix bilood jir ah oo dhimashadeeda ay calaamad u noqotay falkii naxariis darrada ahaa ee boolisku ay geysteen intii lagu guda jiray doorashadii uu dhiiga badan ku daatay.
“Tani waa kiiskii ugu horreeyay ee dambiyada ka dhanka ah bini’aadminimada ee lagu soo oogo sharciga gudaha ee Kenya, iyadoo la raacayo sharciga dambiyada caalamiga ah iyo sidoo kale dacwad dambiyeedkii ugu horreeya ee xadgudubyada galmada la xiriira,” ayuu yiri Nooraddin Haji, Agaasimaha Dacwad-oogista.
Sarkaal ka tirsan xafiiska dacwad oogaha ayaa sheegay in 12 ka mid ah saraakiisha sarsare ee booliiska ay wajahayaan dacwado.
Howlgalkii booliiska ee daba socday doorashadii madaxtooyada ee lagu murmay ee Ogosto 2017 ayaa lagu dilay tobannaan qof muddo afar bilood ah.