Warsan Radio

WHO ayaa xaqiijisay in xaalad caafimaad oo halis ah ay ka taagan tahay markabka dalxiiska ee MV Hondius, kaas oo weli ku xaniban xeebaha dalka Cabo Verde, kadib markii cudurka halista ah ee hantavirus looga shakiyay inuu ka dillaacay markabkaasi.

ku dhowaad 150 rakaab ah ayaa weli saaran markabka, kuwaas oo intooda badan u kala dhashay dalalka UK, Mareykanka iyo isbayn.

Sida ay sheegeen mas’uuliyiinta caafimaadka, saddex qof ayaa geeriyooday intii lagu guda jiray safarka, kuwaas oo kala ahaa lamaane u dhashay Netherlands iyo muwaadin u dhashay Jarmalka.

Dad kale ayaa sidoo kale xanuunsaday, waxaana ku jira muwaadin British ah oo hore uga degay markabka, haatana lagu daweynayo dalka Koonfur Afrika.

WHO ayaa sheegtay in illaa hadda la diiwaangeliyay toddobo kiis oo la xaqiijiyay ama looga shakisan yahay cudurka hantavirus, kuwaas oo ay ku jiraan saddex dhimasho, hal bukaan oo xaaladdiisu aad u daran tahay, iyo saddex kale oo calaamado fudud leh.

Cudurkan oo inta badan ka yimaada jiirka ama wasakhdiisa ayaa si dhif ah qof ilaa qof ugu gudba, balse hay’addu waxay sheegtay in khatarta guud ee bulshada ay weli hooseyso.

Mas’uuliyiinta Cabo Verde ayaa diiday in markabku dekedda ku soo xirto, iyadoo baaritaanno caafimaad iyo qorshayaal daad-gureyn caafimaad ay weli socdaan.

Waxaa magaalada Istanbul ee dalka Turkiga ka qabsoomay kulan ay yeesheen Wasiirrada Difaaca Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi iyo dhiggiisa Turkiga, Yaşar Güler.

Sida ay shaacisay Wasaaradda Gaashaandhiga, kulanka ayaa diiradda lagu saarey iskaashiga walaaltinimo, istaraatiijiga ah, islamarkaana soo jireenka ah ee dhinaca difaaca ee ka dhexeeya Soomaaliya iyo Türkiye.

Sidoo kale, labada wasiir ayaa isku raacay in al sii xoojiyo taageerada Turkiye siiso Soomaaliya ee dhinaca tababarka iyo qalabeynta Ciidamada Qalabka Sida ee Soomaaliyeed.

Soomaaliya iyo Turkiga ayaa leh xiriir diblumaasiyeed oo dhow, waxaana hore labada dowladood u wada saxiixdeen heshiisyo ku qotoma dhinacyada Amniga iyo Difaaca.

Turkiga ayaa tababaro siiya ciidamada dowladda, si ay awood ugu yeeshaan dagaalka AS iyo Daacish oo ka socda gudaha dalka.

Dowladda Suudaan ayaa Itoobiya iyo Imaaradka Carabta ku eedeysay in ay weerar loo adeegsaday diyaaradaha aan duuliyaha laheyn in ay ka fuliyeen gudaha magaalada Khartuum gaar ahaan garoonka Diyaaradaha iyo saldhigyo ciidan.

Xukumadda Suudaan ayaa falkaan ku tilmaamtay mid ka hor imaanaya Madaxbannaanideeda, isla markaasna ay qaadayaan tillaabo kasta oo ay ku difaaceyso dalkeeda.

Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Suudaan, Muxuyadiin Salem, ayaa ku dhawaaqay in dowladdiisu ay u yeertay safiirkii u fadhiyey dalka Itoobiya si ay ula yeeshaan Wadatashi ku saabsan weerarkan.

Milateriga Suudaan ayaa sheegay inay hayaan caddeymo sugan oo muujinaya in diyaaradaha weerarka geystay ay ka kaceen garoonka Bahir Dar ee dalka Itoobiya.

Sidoo kale, wasiirka warfaafinta Suudaan oo la hadlay wakaaladda wararka ee Reuters ayaa xaqiijiyey in inkasta oo weerarku geystay burbur hantiyeed, haddana aysan jirin cid ku dhaawacantay ama ku dhimatay.

Dowladda Itoobiya ayaa si degdeg ah uga jawaabtay eedeymahan, iyadoo ku tilmaantay kuwo aan sal iyo raad toona lahayn.

Dhanka kale, dowladda Imaaraadka Carabta ayaan weli ka hadal eedeyntan ugu dambeysay, inkasta oo ay horey u dhowr jeer u diidday inay faragelin ku hayso dagaalka sokeeye ee ka socda dalka Suudaan.

Wasiirka Beeraha iyo Waraabka Soomaaliya, Maxamed Cabdi Xayir Maareeye ayaa ka digay saameynta ka dhalan karta Fatahaadaha laga cabsi qabo in ay ku dhuftaan qeybo kamid ah dalka.

“Waa in loo diyaar garoobo sidii looga hortagi lahaa saameynta fatahaadaha Wabiyada dalka, maadama uu socda Roobka Guga” ayuu yiri Wasiir Maareeye.

Sidoo kale, Wasiirka oo sii hadlaya ayaa sheegay in Maamul iyo Shacab looga baahan yahay in ay u diyaar garoobaan sidii looga jawaabi lahaa fatahaadaha.

“Waxaan Maamul goboleedyada ugu baaqayaa in ay u diyaar garoobaan sidii loo caawin lahaa bulshada ku dhow goobaha Webiyada” ayuu yiri Wasiirka

Hadalka Wasiirka Beeraha Soomaaliya ayaa ku soo aadaya iyadoo xilliyadaan oo kale ay fatahaado sameeyaan webiyada waa wayn ee dalka sida Shabeellada iyo Jubba.

Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa sheegay in qorshihiisa loo bixiyay “Qorshihii Xorriyadda” uu shaqaynayay tan iyo subaxnimadii Isniinta.

Waa maxay “Project Freedom”?

Hawlgalka, oo uu Trump ku dhawaaqay Axaddii, waxa uu ku saabsan yahay in ciidamada Maraykanku ay hagaan maraakiibta ganacsiga iyo shaqaalahooda si ay uga gudbaan marin-biyoodka Hormuz, kaas oo sida ay sheegtay US Central Command ay si wax ku ool ah sida oo kale u xannibtay Iiraan.

Markii uu ku dhawaaqayay “Project Freedom”, Trump wuxuu sheegay in “dalal badan oo caalamka ah” ay Maraykanka ka codsadeen “inuu ka caawiyo sii daynta maraakiibtooda”, wuxuuna ku tilmaamay tallaabadan “ficil bini’aadantinimo”.

Maxay tahay ujeeddada “Project Freedom”?

US Central Command waxay sheegtay in hawlgalku uu yahay mid “lama huraan u ah amniga gobolka iyo dhaqaalaha caalamka muhiim u ah”, iyadoo qiimaha saliiddu uu weli qiyaastii 50% ka sarreeyo heerkii uu joogay ka hor dagaalka.

Xoghayaha difaaca Maraykanka Pete Hegseth ayaa Talaadadii sheegay in ujeeddadu tahay “in la ilaaliyo maraakiibta ganacsiga ee aan waxba galabsan ee ay saamaysay gardarrada Iiraan”.

Muddo intee le’eg ayuu soconayaa?

Pete Hegseth ayaa sheegay in hawlgalku uu yahay mid “ku-meel-gaadh ah”, isla markaana ay ku lug leeyihiin 15,000 oo askari. Wuxuu intaas ku daray in ciidamada Maraykanku ay dhiseen waxa uu ugu yeeray “khadad casaan, caddaan iyo buluug ah” oo ag dhaw marin-biyoodka.

Muxuu ilaa hadda qabtay?

Wuxuu sidoo kale sheegay in laba markab oo ka gudbay marin-biyoodka muhiimka ah ay muujinayaan in jidku “cad yahay”.

Xusuusin ahaan, Maraykanku wuxuu sheegay in 22,500 badmaax ay ku xanniban yihiin 1,550 markab oo ganacsi oo ku sugan Gacanka.

Go’aanka Maraykanka ee ah inuu laba markab ka galbiyo marin-biyoodka Hormuz ayaa la filayay inuu falcelin ka keeni doono Iiraan, balse ma soo celinayo xorriyad buuxda oo maraakiibtu si xor ah ugu kala gooshi karaan, sida uu qoray tifaftiraha arrimaha caalamiga ah Jeremy Bowen.

Kooxda Tigray People’s Liberation Frontee marka magacooda la soo gaabiyo loo yaqaan TPLF ayaa dib u soo celisay Debretsion Gebremichael inuu hoggaamiyo Tigray, taas oo la filayo inay kordhiso xiisadda kala dhexeysa dowladda Itoobiya.

Golaha Tigray ayaa dib u bilaabay shaqadiisa kadib burburkii heshiiskii Pretoria Agreement, balse weli wax jawaab ah kama iman Addis Ababa.

Dadka Mekelle ayaa sheegaya in xaaladdu deggan tahay, balse ay ka cabsi qabaan dagaal dib u qarxa.

Hoggaamiyeyaal ay ka mid yihiin Tadesse Worede iyo Getachew Reda ayaa ka digay in tallaabadan ay wiiqi karto nabaddai gobolkaas.

Falanqeeyayaashu waxay aaminsan yihiin in arrintan ay sii xumeyn karto xiriirka u dhexeeya Tigray iyo dowladda federaalka, iyadoo weli ay jiraan khilaafaad gudaha TPLF

Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa si rasmi ah u shaaciyay mowqifkooda ku aaddan xaaladda siyaasadeed ee dalka, iyagoo ku xiray ka qeybgalka wadahadal kasta shuruudo adag oo la xiriira hannaanka doorashooyinka dalka.

Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa shaaca ka qaaday in casuumaadda Madaxweynaha ee ku aaddan wadahadalka la qorsheeyay 10-ka May 2026, inay soo dhoweynayaan balse ku xiray shuruudo cad oo lagu xaqiijinayo daacadnimo siyaasadeed.

War qoraal ah oo ay soo saareen, Golaha ayaa sheegay in wadahadal lala galo dowladda Federaalka uu suurtagal noqon karo oo keliya haddii la muujiyo daacadnimo dhab ah, taasoo ay ku xireen laba qodob oo muhiim ah.

1- In la joojiyo dhammaan howlaha doorashooyinka, dhaqdhaqaaqyada dhaawacaya isku imaatinka & ajende kasta oo siyaasadda doorashooyinka la xariira, haddii niyadsami jirto. JowharRegional News

2- In la helo dhexdhexaadin madax banaan oo lagu kalsoon yahay, maadaama horey loogu fashilmay wareegyo dheer oo wada hadal oo qaatay 2dii sanno ee lasoo dhaafay.

Tani waxay ka dhigan tahay in dhinacyadu is fahamsan yihiin, haddana loo baahday dhinac kale oo 3aad oo ka madax banaan, wakiilada caalamiga ah & Odayaal dhaqan oo laysku raacsan yahay mid ay noqon doonto ayaa hadda dood ka jirtaa.

Golaha Mustaqbalka ayaa ku dhawaaqay in 15ka May ka dib ay qaadi doonaan talaabooyin dowladnimada dalka lagu badbaadinayo, oo aan la aqbali karin Firaaq dowladnimo & mid dastuuri ah.

Qaar ka mid ah shacabka ku nool magaalada Baydhabo ayaa ka hadlay aragtidooda ku aaddan sheegashada Lafta Gareen ee ah inuu weli yahay Madaxweynaha Koonfur Galbeed. Dadka qaar ayaa qiray in uu jiray waxqabad muuqda intii uu xilka hayay, gaar ahaan dhinacyada amniga iyo horumarinta adeegyada bulshada, inkastoo ay sheegeen in waxyaabo badan weli dhiman yihiin.

Dhanka kale, inta badan shacabka la hadlay warbaahinta ayaa si adag uga horyimid fikradda ah in uu dagaal ama qalalaase kusoo raadiyo xukunka. Waxay ku baaqeen in la ilaaliyo nabadda iyo xasilloonida, iyagoo carrabka ku adkeeyay in shacabka Baydhabo aysan u dulqaadan karin xaalad colaadeed oo dib u dhac ku keenta noloshooda.

Qaar kale oo ka mid ah bulshada ayaa sheegay in aysan u arkin Lafta Gareen inuu yahay Madaxweynaha rasmiga ah ee Koonfur Galbeed waqtigan, iyagoo tilmaamay in hoggaanka uu yahay mid la maro hab sharci iyo doorashooyin lagu heshiiyey. Waxay sidoo kale xuseen in aysan jirin taageero ballaaran oo shacabka dhexdiisa ah oo la jaanqaadaysa aragtidiisa ah inuu weli xilka hayo.

Hadalkan shacabka ayaa imanaya xilli Lafta Gareen uu wareysi uu dhawaan bixiyay ku sheegay inuu weli isu arko Madaxweynaha saxda ah ee Koonfur Galbeed, arrintaas oo dhalisay falcelin kala duwan oo ka imanaya bulshada ku dhaqan Baydhabo iyo guud ahaan deegaannada Koonfur Galbeed.”

Warbixin cusub oo ay daabacday Financial Times ayaa muujisay in dagaalka iyo xiisadaha ka taagan Iiraan ay si weyn u saameeyeen warshadaha duulimaadyada caalamka, kaddib markii yaraanta shidaalka diyaaradaha iyo kororka kharashaadka hawlgalka ay sababeen jahwareer ballaaran oo ku yimid jadwallada duulimaadyada.

Sida warbixintu tilmaamayso, shirkadaha diyaaradaha adduunka ayaa labadii toddobaad ee la soo dhaafay baajiyay malaayiin kursi-duulimaad oo loo qorsheeyay bisha May, iyadoo tirada kuraasta la heli karo ay hoos uga dhacday 132 milyan, gaartayna 130 milyan.

Sidoo kale kumannaan duulimaad ayaa dib loo dhigay ama gebi ahaanba la hakiyay, ayadoo shirkado badan lagu qasbay inay isticmaalaan diyaarado ka yaryar ama shidaal ahaan waxtar badan, si ay uga gudbaan caqabadaha la xiriira helitaanka shidaalka.

Arrintan ayaa sidoo kale sababtay in qiimaha tigidhada kor u kaco, halka qaar ka mid ah shirkadaha ay ka digeen hoos u dhac ku yimaada faa’iidada sanadkan.

Xirnaanshaha ama xaddidaadaha ka dhacay qaar ka mid ah garoomada dalalka Khaliijka ayaa sii kordhiyay jahwareerka, gaar ahaan duulimaadyada isku xira Yurub iyo Aasiya.

Garoomo waaweyn oo ay ka mid yihiin kuwa Tokyo iyo Singapore ayaa la sheegay inay dib u eegayaan jadwaladooda, iyadoo qaar ka mid ah dalalka Aasiya ay bilaabeen qorshayaal lagu xakameynayo isticmaalka shidaalka diyaaradaha.

Khubarada ayaa ka digaya in haddii xiisadaha gobolka ay sii socdaan, saameyntu ay gaari karto ganacsiga, dalxiiska, iyo isku socodka rakaabka ee caalamka.

Dowladda Ingiriiska ayaa soo dhowaysay gogaahii uu dhowaan madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud u fidiyay siyaasiyiinta mucaaradka, asagoo sheegtay in wada-hadalladu ay muhiimad gaar ah leeyihiin xilligan kala guurka ah.

War qoraal ah oo uu soo saaray Safiirka dowladda Boqortooyada Midowday (UK) ee Soomaaliya ayaa lagu soo dhaweeyay tallaabada ay Dowladda Federaalka Soomaaliya ku casuuntay Golaha mustaqbalka Soomaaliyeed, isagoo ku tilmaamay wada-hadalka jidka ugu habboon ee looga gudbi karo marxaladda xasaasiga ah ee dalka.

Qoraal kasoo baxay Safiirka UK ee Soomaaliya, Charles King, ayaa lagu sheegay in xilligan adag ay muhiim tahay in la doorto wada-hadal iyo is-afgarad si wax looga qabto mudnaanta qaran, loo xoojiyo xasilloonida, isla markaana loo ilaaliyo danaha shacabka Soomaaliyeed.

“Waxaan soo dhoweynayaa casuumaadda Dowladda Federaalka Soomaaliya ee kulanka Golaha Mustaqbalka  Soomaaliyeed, Xilligan muhiimka ah, wada-hadalku waa habka ugu wanaagsan ee lagu wajahayo arrimaha mudnaanta leh, laguna taageerayo danaha dhammaan Soomaalida,” ayuu yiri safiirku.

Safiirka ayaa sidoo kale carrabka ku adkeeyay in dowladda UK ay diyaar u tahay inay taageerto dadaal kasta oo Soomaaliyeed oo lagu raadinayo xal, wadajir iyo horumar siyaasadeed.