Sanduuqa Qaranka ee Cimilada (National Climate Fund – NCF) ee Wasaaradda Maaliyadda, oo kaashanaya Ururka Bangiyada Soomaaliyeed (Somali Bankers Association – SBA), ayaa soo gabagabeeyaymaanta tababbarka wajigii labaad ee Kobcinta Awoodda Maaliyadda Cimilada ee loogu talagalay Bangiyada Soomaaliya.
Barnaamijkan ayaa qayb ka ah dadaallada lagu xoojinayo awoodda hay’adaha maaliyadeed ee dalka si ay door muuqda uga qaataan soo jiidashada maalgelinta caalamiga ah ee la xiriirta isbeddelka cimilada.
Barnaamijkan ayaa daba socday tababarkii hordhaca ahaa ee la qabtay bishii Diseembar 2025, isagoo si gaar ah diiradda u saaray sidii aqoontii hore loogu beddeli lahaa tallaabooyin wax-ku-ool ah.
Mudadii saddexda maalmood ahayd ee uu socday aqoon-is-weydaarsigu, ka qaybgalayaashu waxay qaateen tababaro farsamo, layliyo kooxeed iyo doodo is-dhexgal ah oo lagu xoojinayay awooddooda dhinaca maaliyadda cimilada iyo u diyaar-garowga ka faa’iidaysiga fursadaha maalgelinta caalamiga ah.
Aqoon-is-weydaarsiga waxaa ka soo qaybgalay masuuliyiin sare oo ka socday bangiyada ganacsiga iyo shirkadaha caymiska ee Soomaaliya, kuwaas oo ay ku jireen masuuliyiin u qaabilsan horumarinta ganacsiga, maamulka amaahda iyo khataraha, joogtaynta, iyo maalgelinta mashaariicda.
Ka qaybgalayaashu waxay falanqeeyeen kaalinta sii kordheysa ee waaxda maaliyadeed ee Soomaaliya ay ku yeelan karto maalgelinta mashaariicda kor u qaadaya adkeysiga isbeddelka cimilada iyo kobaca dhaqaale ee waara.
Intii uu socday tababarku, ka qaybgalayaashu waxay si qoto dheer u barteen qaab-dhismeedka caalamiga ah ee maaliyadda cimilada, habraacyada Sanduuqa Cagaaran ee Cimilada (Green Climate Fund – GCF), iyo diyaarinta mashaariic u qalma maalgelinta.
Sidoo kale, waxaa lagu falanqeeyay hababka ay hay’adaha maaliyadeed ee Soomaaliya u heli karaan aqoonsiga Hay’adaha Fulinta Qaranka (National Implementing Entities – NIEs), taas oo u sahleysa inay si toos ah u helaan maalgelinta caalamiga ah ee cimilada.
Iyadoo la tixgelinayo in nidaamka maaliyadeed ee Soomaaliya uu ku dhisan yahay maaliyadda Islaamiga ah, tababarku wuxuu si gaar ah diiradda u saaray hababka maalgelinta ee waafaqsan Shareecada Islaamka.
Waxaa lagu soo bandhigay qalabyada maaliyadeed sida deeqaha, maalgelinta tanaasulka leh, dammaanadaha, maalgelinta isku-dhafan, iyo hababka Islaamiga ah ee ay ka mid yihiin Murabaha, Ijaara, Sukuk iyo Musharaka.
Ka qaybgalayaashu waxay sidoo kale is dhaafsadeen fikrado ku saabsan horumarinta adeegyo maaliyadeed oo cagaaran oo ku habboon baahiyaha iyo duruufaha gaarka ah ee Soomaaliya.
Isagoo ka hadlay munaasabadda xiritaanka tababarka, Agaasimaha Guud ee Ururka Bangiyada Soomaaliyeed (SBA), Dr. Ahmed Khadar Cabdi Jaamac, ayaa sheegay in bangiyada Soomaaliya ay diyaar u yihiin inay kordhiyaan maalgashiga dhinacyada xoojinaya adkeysiga dalka ee isbeddelka cimilada.
“Bangiyada Soomaaliya waxay diyaar u yihiin inay kordhiyaan maalgelinta dhammaan qaybaha kor u qaadaya adkeysiga Soomaaliya ee isbeddelka cimilada.
Tababarkani wuxuu noo ahaa fursad muhiim ah oo aan ku fahanno nidaamka maaliyadda cimilada ee caalamiga ah, isla markaana aan ku xoojino iskaashiga u dhexeeya bangiyadayada xubnaha ka ah ururka, hay’adaha maaliyadeed ee caalamiga ah iyo sanduuqyada maalgelinta cimilada.
” Ayuu yiri Guddoomiye Dr. Axmed.Aqoon Isweydaarsigaan, wuxuu qayb ka yahay dadaallada Sanduuqa Qaranka ee Cimilada Soomaaliya, ee lagu xoojinayo nidaamka maaliyadeed ee Soomaaliya iyo kor u qaadidda doorka ganacsiga gaarka loo leeyahay ee maalgelinta la xiriirta adkeysiga cimilada iyo horumar waara.
Kobcinta awoodda hay’adaha maaliyadeed waxay muhiim u tahay sidii Soomaaliya u soo jiidan lahayd maalgelin ballaaran oo lagu taageerayo la qabsiga isbeddelka cimilada, adkeysiga bulshada iyo kobaca dhaqaalaha cagaaran.
Dhankiisa, Agaasimaha Fulinta ee Sanduuqa Qaranka ee Cimilada Soomaaliya (NCF), Libaan Cabsiiye, ayaa xusay muhiimadda iskaashiga joogtada ah ee u dhexeeya Sanduuqa NCF iyo Ururka Bangiyada Soomaaliyeed.
“Iyadoo loo marayo iskaashikeenna joogtada ah ee aan la leenahay Ururka Bangiyada Soomaaliyeed, Sanduuqa Qaranka ee Cimiladu waxaa ka go’an, dhismaha waax maaliyadeed oo awood leh, kana jawaabi karta caqabadaha isbeddelka cimilada, si ay u taageerto himilada Soomaaliya ee ah dhaqaale adkaysi leh oo waara.
Xoojinta awoodda hay’adaha maaliyadeed waa tallaabo muhiim ah oo lagu ballaarinayo helitaanka maalgelinta cimilada, lagu dardargelinayo maalgashiga adkeysiga, laguna taageerayo himilooyinka horumarineed ee muddada fog ee dalka.
“Iyadoo Soomaaliya ay sii wajahaysa saamaynta isa soo taraysa ee isbeddelka cimilada, iskaashiga u dhexeeya dowladda iyo Bangyada maaliyadeed ee gaarka loo leeyahay wuxuu door muhiim ah ka qaadan doonaa soo jiidashada maalgelinta loo baahan yahay.
Iskaashiga u dhexeeya Sanduuqa NCF iyo Ururka Bangiyada Soomaaliyeed, wuxuu gacan ka geysanayaa in bangiyada Soomaaliya ay noqdaan laf-dhabarta maalgelinta mashaariicda adkeysiga cimilada, horumarinta dhaqaalaha waara iyo ballaarinta helitaanka fursadaha maalgelinta caalamiga ah.
