hoos ka dhagayso warka subaxnimo ee idaacada warsan oo uu noo soo jeedinaayo wariyaheena bilaal hilaal
hoos ka dhagayso warka habeenimo oo uu noo soo jeedinayo wariyahena irshaad afrika
Qiyaastii 150,000 oo Falastiiniyiin ah ayaa lagu qasbay inay ka qaxaan degaannada bartamaha Gaza, iyadoo ciidamada Israa’iil ay ku sii siqayaan xeryaha qaxootiga ee ku yaalla halkaasi,sidaasi waxaa yiri Qaramada Midoobay.
Dad goob joogayaal ah iyo garabka hubeysan ee Xamaas ayaa ku waramaya in dabaabaadka dagaalka ay gaareen duleedka bari ee xerada Bureij,kadib markii Milateriga Israa’iil ay dhawaan ballaariyeen weerarkooda dhulka si ay u beegsadaan Bureij iyo xerooyinka Nuseirat iyo Maghazi ee u dhow.
Duqeymaha Israa’iil ayaa sidoo kale lagu dilay labaatan qof Khamiistii, sida ay xaqiijiyeen wasaaradda caafimaadka ee Xamaas ay maamusho.
Dhinaca kale,Masar ayaa xaqiijisay in ay soo bandhigtay hindise saddex waji ah oo lagu joojinayo dagaalka ,isla markaana lagu heli karo xabad joojin.
Wafdi ka socda Xamaas ayaa la sheegay in ay gaareen Qaahira si ay jawaab uga bixiyaan qorshaha Masar.
In ka badan 21,300 oo qof ayaa lagu dilay Gaza ,kuwaas oo u badan carruur iyo haween, sida ay sheegtay wasaaradda caafimaadka.
Wasiirkii Wasaaradda Qorshaynta dowlad Goboleedka Puntland Maxamed Siciid Faroole ayaa si rasmi ah u shaaciyay in uu gebi ahaanba xilkii iska casilay.
Qoraal uu soo saaray Maxamed Saciid ayuu ku caddeeyay inuu iska casilay xilkii uu ka haayau xukuumadda Madaxweyne Saciid Deni, sababta ayuuna ku sheegay inay tahay arrinta Xildhibaanada SSC-khaatumo.
Wuxuu tilmaamay inuu ka xun yahay go’aanka Deni uu ka gaaray doorashada Puntland, khaas ahaan go’aankiisa ku aadan xulistq 17 Xildhibaan ee gobolada SSC ku matalijiray Baarlamaanka Puntland.
Sidoo kale Wasiirka is casilay ayaa tilmaamay in muddo 4 asbuuc ah uusan dhicin shirkii asbuuc-laha ahaa ee xukuumada, xilli xaalad adag ay ku jirto Puntland, isla markaana Madaxweynaha uu ku sugan yahay magaalada Garoowe.
Halkan ka akhriso Qoraalka is casilaadda oo dhan
Waxaan ka xumahay Go’aanka uu Madaxweyne Siciid Cabdulahi Deni caawa ka gaaraay doorashada Puntland, khaas ahaan go’aankiisa ku aadan xulistq 17 Xildhibaan ee gobolada SSC ku matalijiray Baarlamaanka Puntland.
Waxaan horey, 16 Diseember 2023, isaga casilay Xisbi Siyaasadeedka Kaah oo ahaa Xisbigii uu hogaaminayey Siciid Cabdulahi Deni. Anigoo aaminsan in Xisbiga KAAH uu lahaa sababta ugu sareysa ee barnaamijka demoqoraadiyadu ufashilmay
Waxaan diidey inaan ka mid noqdo Gudi Xukuumada/KAAH ee uu Madaxweynuhu 15 Diseember 2023 u-xilsaaray una qaabilsan dawlada dib-u-soo xulashada Xildhibaanada cusub.
Waxaan ka xumahay in muddo 4 asbuuc ah uusan dhicin shirkii asbuuc-laha ahaa ee xukuumada iyadoo Madaxweynuhu Caasimada, Garowe, ku suganyahay xili xaallad aad u adag lagu jiro. Kumana guulaysan marar badan oo aan ku baaqay in la qabto. Taas oo kaliftay in xukuumadu wax wada tashi, falanqeyn iyo dood ah aysan ka yeelan siyaasadaha socda oo xawliga isku badalaya. Waana mida kaliftay in afkaarta iyo mowqifyadayda siyaasadeed public noqdaan oo aad baraha bulshada ku aragtaan.
Waxaan ka xumahay in Madaxweynuhu caawa ku dhawaaqay Musharaxnimadiisa iyadoo aysan weli jirin wax is-afgarad ah oo ka dhaxeeya dawlada iyo mucaaradka. Khilaaf khatar amni-na ka taaganyahay habraaca iyo qaabka doorashadu u-dhacayso 8 January 2024. Taas oo keeni karta in aysan doorasho dhicin 8 January 2024 firaaq dastuuri ahna uu dhaco.
Sidaas darteed waxaan cadeynayaa inaan iska-casilay xilkii aan ka hayey Xukuumada Siciid Cabdulaahi Deni. Waxaan cadeynayaa inaan sina qeyb uga ahaan-doonin barnaamijka dib-u-doorashada Madaxweynaha iyo cidkale oo ka mid ah Xukuumada. Waxaan, si rasmi ah waraaqda is-casilaada ugu geyn-doona Madaxweynaha. Waxaana Xilka aan hayo ku wareejin-doona qofkii uu usoo magacaabo ama dastuuriga ah sida ugu dhakhsaha badan-leh.
Aad buu umahadsanyahay Madaxweynuhu fursada uu ii siiyey inaan dawlada iyo shacabka reer Puntland u adeego. Kheyr badan ayaana urajaynayaa isaga iyo dhamaan siyaasiyiinta aan soo wada shaqeenay 15 bilood ee la soo dhaafay. Sidoo kale waxaan midnimo, nabad iyo horumar waara u-rajaynayaa reer Puntland, reer SSC-Khaatumo iyo dhamaan Soomaali oo dhan.
Madaxweyanaha dowlad Goboleedka Puntland Saciid Cabdullaahi Deni ayaa ka hadlay wadahadallo dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Maamulka Somaliland shalay oo khamiis ah uga furmay magaalada Jabuuti ee caasimadda dalkaasi.
Madaxweyne Saciid Deni ayaa dhaliilay shirka u socda Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud iyo Madaxweynaha Maamulka Muuse Biixi Cabdi, isagoona wadahadallkaasi ku tilmaamy kuwo qaldan.
“Shirka Jabuuti ka socda waan dhaliileynaa waana cambaareeyneynaa, garna ma aha in iyadoo Soomaaliya oo ay Puntland ka maqan tahay in la yiraahdo Soomaaliya ayaa laga hadlayaa, waa arrin khaldan” ayuu yiri madaxweynaha Puntland Saciid Deni.
Hadalkaan ayaa waxa uu Madaxweynaha dowlad Goboleedka Puntland Saciid Cabdullaahi Deni ka sheegay Munaasabad ka dhacday magaalada Garoowe ee Xarunta Gobolka Nugaal, oo uu xalay ku shaaciyay Deni inuu mar kale u taagan yahaya qabashada xilka Madaxweynaha Maamulkaasi.
Si kastaba, Wadahalada u dhaxeeya dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Maamulka Somaliland ayaa in muddo ah hakad ku jiray, balse shalay ayey dalka Jabuuti dib uga bilowdeen, waxaana kulamada marti geliyay Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle
Waxaa maanta oo jimco ah si rasmi ah Garoonka kubada cagta ee Stadium Muqdisho uga furmay tartanka xiisaha badan ee kubada cagta ee dowlad Goboleedyada dalka iyo Maamulka Gobolka Banaadir.
Tartanka ayaa waxaa sanadkaan ka qeyb galaya maamulada Jubbaland, Koonfur Galbeed, Hirshabeelle iyo Galmudug iyo Maamulka Gobolka Banaadir, waxaana ka maqan Maamulka Puntland iyo Maamulka SSC-Khaatumo oo laga reebay.
Kulan ciyaareedka koowaad ee tartanka ayaa waxaa galabta ku ballansan kooxaha maamulada Galmudug iyo Hirshabeelle, kulanka ayaa la baasan doonaa saacada markii ay tahay 03:30-PM galabta.
Munaasabadda furitaanka tartanka kubada cagta ee dowlad Goboleedyada iyo Maamulka Gobolka Banaadir ayaa waxaa ka qeyb galaya Mas’uuliyiin ka tirsan dowladda Federaalka, kuwa maamulada iyo kumanaan dadweyne ah oo usoo daawasha tagaya ciyaaraha ka dhacaya Garoonka Stadium Muqdisho.
Amniga guud ee waddooyinka soo gala iyo kuwa ka baxa garoon kubadda cagta ee Stadium Muqdisho ayaa maanta si weyn loo adkeeyay, waxaana wadooyinka lagu arkaya ciidamo fara badan.
Waxaa lagu wadaa in Maanta Garoonka Kubadda Cagta ee Stadium Muqdisho uu ka furmo tartanka Kubadda Dowlad Goboleedyada iyo Gobolka Banaadir, kaas oo sanadkaan aan laheyn xiisihii looga bartay, iyada oo aysan ka qyeb galeyn Puntland iyo Maamulka SSC Khaatuma
Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka ah ee Soomaaliya Xamse Cabdi Barre ayaa Maanta daahfuri doona tartanka Kubadda Dowlad Goboleedyada iyo Gobolka Banaadir oo ciyaarta ugu horreysa ay Maanta wada ciyaari doonaan xulalka Galmudug iyo Hir-Shabeelle.
Boqolaal kamid ah Shacabka Magaalada Muqdisho ayaa lagu wadaa inay Maanta u daawasho tagaan tartanka Kubadda Dowlad Goboleedyada iyo Gobolka Banaadir, tartankaan oo la sheegay in sanadkaan lacag lagu galaayo.
Ammaanka waddooyinka soo gala iyo kuwa ka baxa Garoona Kubadda Cagta ee Stadium Muqdisho ee Magaalada Muqdisho ayaa la adkeeyay, waxaana la geeyay Ciidamo kala duwan oo katirsan kuwa dowladda Soomaaliya.
Taageerayaasha xulalka Kubadda Cagta dowlad Goboleedyada iyo Gobolka Banaadir ayaa hadda kujira diyaar garowgii ugu dambeeyay ee ku aadan ka qeyb galka ama daawashada ciyaaraha Dowlad Goboleedyada iyo Gobolka Banaadir.
Waxaa dalka Jabuuti Maalintii labaad ka socda wadahadallada u dhaxeeya Dowladda Federaalka ah ee Soomaaliya iyo Somaliland, kaas oo ay garwadeen ka tahay, isla markaana ay marti gelneyso dowladda Jabuuti.
Shirka oo xalay si horudhac ah u furmay ayaa waxaa kaliya uu gaar u ahaa Madaxweynaha Jabuuti Ismaaciil Cumar Geelle, Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh iyo Madaxweynaha Somaliland Muuse Biixi Cabdi.
Wada-hadallada u dhaxeeya dowladda Soomaaliya iyo Somaliland ayaa waxaa lagu wadaa inay ku biiraan mas’uuliyiin kale oo ka kala socda Dowladda Soomaaliya iyo Somaliland, sida Ergayga gaarka ah ee Madaxweynaha Soomaaliya u qaabilsan wada-hadallada Somaliland Cabdikariin Xuseen Guuleed.
Wada-hadallada u dhaxeeya dowladda Soomaaliya iyo Somaliland ayaa waxaa ay soo mareen heerar kala duwan, iyada oo aan weli wax natiijo ah kasoo bixin, hayeeshee shacabka Soomaaliyeed ay hadda sugayaan qodobada kasoo baxa.
Bishii Juun sanadkii 2020-kii waxaa isla dalka Jabuuti ku shiray madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo iyo madaxweyne Muuse Biix Cabdi, ayadoo markii la soo gabagabeeyay laga soo saaray qodobbo dhowr ah oo markaa dhinacyadu ku heshiiyeen.
Waxyaabihii lagu heshiiyay waxaa ugu muhiimsanaa dhowr qodob oo kala ahaa in laga wada shaqeeyo nabadgelyada labada dhinac, in aan la siyaasadayn dhaqaalaha iyo gargaarka bini’aamnimo ee caalamka, in la wada maamulo arrinta duulimaadyada hawada oo khilaaf ka taagnaa, iyo isku socodka bulsho ee labada dhinac.
Dadka falanqeeya arrimahan ayaa aaminsan in fulin la’aanta qodobadii hore loogu heshiiyay ay mar walba noqon karto caqabadda ugu weyn ee hortaagan gaarista hadafka laga leeyahay wadahadallada muddada jiitamaya.
Maraykanka ayaa Khamiistii cunaqabatayn ku soo rogay shirkado dhinaca xawaaladaha lacagta ah, oo laga kala leeyahay Turkiga iyo Yemen, ka dib markii lagu eedeeyey inay gacan ka geysteen lacagaha loo dirayo kooxda Xuutiyiinta ee gacan-saarka la leh Iran. Kooxdan ayaa lagu eedaynayaa, weerarada ay ku qaaddo maraakiibta ganacsiga ee maraya dhinaca Koonfureed ee Badda Cas.
Shirkadaha lagu soo rogay cunaqabataynta ayay ku jiraan qaar ku yaalla Sanca, iyo saddex xarumood oo dhinaca sarrifka lacagaha ah oo ku kala yaalla Turkiga iyo Yemen.
Wasaaradda maaliyadda ee Maraykanka ayaa ku eedaysay in shirkadahan iyo shakhsiyaadka ku lug lehiba, ay gacan ka geysteen in lacag malaayiin doollar ah loo xawilo kooxda Xuutiyiinta, iyada oo la raacayo tilmaamaha Sa’id al-Jamal oo ah fududeeye dhinaca maaliyadda ah oo u dhashay dalka Iran. Sa’id ayaa ka mida dadka cunaqabatayntu saaran tahay.
Cunaqabatayntan ayaa ka hor-istaagaysa shirkadahan iyo shakhsiyaadkani inay la baxaan hantida ka taalla Maraykanka iyo xataa lacagaha u yaalla baananka, isla markaana waxay ka hor-istaagaysaa inuu ganacsi dhexmaro shirkadaha ay leeyihiin muwaadiniinta Maraykanku.
Tallaabadan ay qaaday dawladda Maraykanku ayaa ah, tii ugu dambaysay ee ay ku bartilmaameedsanayso kooxda Xuutiyiinta.
Baydhabo-{WMN}-Barnaamijka Kulanka Warsan waxaad Caawa kaga boganidoontaan Wareeysiyo aad xasaasi u ah, khudbadiha shirarkii maanta Madaxda Somaliya ay ku qabteen Dalka iyo dibadiisa. waxaa Caawa soo saarey soona jeedinaaya Wariye Yusuf Sheikh Aden (Qalinle} Dhageysi wanaagsan.