Hoos Dhageyso Barnaamijka Tartan Aqooneedka Idaacada Warsan oo caawa ay tahay habeenkiis 15aad iyo Wareegii labaad, waxaana caawa tartamay xaafadaha kala ah Horseed B iyo Towfiiq A.
Hoos ka Dhageyso Warka Fiidnimo ee Idaacada Warsan oo ay aqrinayso Muna Hussen.
Isku duwaha arrimaha bini’aadantinimada ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Soomaaliya, Adam Abdelmoula, ayaa soo saaray baaq deg deg ah oo ku aaddan taageerada joogtada ah iyo kordhinta gargaarka maaliyadeed si wax looga qabto dhibaatooyinka joogtada ah ee dalka ka jira, kuwaas oo ay hurinayaan isbeddelka cimilada iyo colaadaha muddada dheer soo jiray. Soomaaliya hadda waxaa ka jira mid ka mid ah dhibaatooyinka bini’aadantinimo ee ugu xun caalamka.
Soomaaliya ayaa dhawaanahan waxaa soo food saartay khatar macaluul ah oo ka dhalatay abaar taariikhi ah oo ka dhalatay shan xilli oo roobaad oo xiriir ah. In kasta oo roobab xilliyeedku ay bilowdeen bishii Maarso, fatahaadda webigu si lama filaan ah ayaa keentay dhimashada 21 qof iyo barokacay in ka badan 100,000. Wabiyada Shabeelle iyo Jubba ayaa laga yaabaa in ay buux dhaafiyaan,taasi oo keeni karta fatahaad hor leh oo ka dhacda dhulka beeralayda ah,halka la filayo in roobab ku filan ay ka da’aan gobollada dalka ee ay abaaruhu ku dhufteen.
“Taasi waa waxa isbeddelka cimiladu sameeyo,” Iskuduwaha Bani’aadamnimada ayaa yiri. “Waxay abuurtaa wareegyo aan la qiyaasi karin oo abaaro iyo fatahaado ah, Soomaaliya oo wax yar ka geysatey dhibaatooyinka cimilada, ayaa runtii dhibkeeda leh.”
Ku dhawaad kala bar dadka Soomaaliyeed, ama 8.25 milyan oo qof, ayaa si degdeg ah ugu baahan gargaar bini’aadantinimo iyo ilaalin. Ku dhawaad 5 milyan oo qof ayaa la kulma cunto yari ba’an, halka 3.8 milyan ay ku barakaceen gudaha dalka. Dhibaatadu waxay sidoo kale saamaysay carruurta, iyadoo 1.8 milyan ay hayso nafaqo-xumo ba’an iyo 8 milyan oo qof ayaa ka maqan helitaanka biyaha muhiimka ah, nadaafadda, iyo adeegyada kale. Xaaladda waxaa sii murjiyay helitaanka daryeel caafimaad oo xaddidan, maadaama saddex-meelood laba meel dadka ku nool deegaannada ay abaaruhu saameeyeen aysan heli karin taageero caafimaad oo lagama maarmaan ah.
Colaadda iyo nabad-gelyo-xumada ayaa weli sii kordhinaysa dhibaatada. Qiyaastii 660,000 oo qof ayaa ku nool meelaha ay maamulaan jilayaasha hubaysan ee aan dawliga ahayn, taasoo ka dhigaysa gargaarka bini’aadanti mid adag in la bixiyo. Dagaaladii u dambeeyay ee ka dhacay Laascaanood ayaa waxaa ku barakacay 185,000 oo qof saddexdii bilood ee ugu dambeysay oo kaliya.
Taageerada deeqsinimada leh ee deeq bixiyayaasha iyo gargaarka bini’aadantinimo oo kordhay ayaa gacan ka gaystay ka hortagga macluusha hadda, laakiin in ka badan 43,000 oo dhimasho ah ayaa loo aaneynayaa sababo la xiriira abaarta 2022. Sannadkan, Qorshaha Waxqabadka Bani’aadamnimada wuxuu u baahan yahay $2.6 bilyan si loo caawiyo 7.6 milyan oo qof laakiin waxa la helay 13% oo keliya ee dhaqaalaha lagama maarmaanka ah.
“Waxaa jirta khatar dhab ah oo ah in la is qanciyo taas oo ay ugu wacan tahay saadaasha macluusha oo meesha laga saaray, oo ay ku jirto maalgelin ku filan ama soo daahday,” ayuu yiri Mr. Abdelmoula. “Haddii ay taasi dhacdo, waxaan lumin doonaa dhammaan guulaha la gaaray ilaa hadda, waxaan ku boorrinayaa deeq-bixiyeyaasha inay horu-mariyaan dhaqaalaha loogu talagalay Soomaaliya. Intaa waxaa dheer, waxaan codsanayaa in la maal-galiyo xalal waara, sababtoo ah tani waxay si siman u tahay dhibaato horumarineed.”
Gudoomiyaha Gobalka Hiiraan Cali Jeeyte Cismaan oo aay wehliyaan saraakiisha Ciidamada Qalabka Sida, Taliyaha qeybta 27-aad Gen.Tawane Ahmed Gureey iyo Taliyaha guutada 5-aad Col Bakaay iyo Taliyaha ururka 8-aad comaandooska Kor-kor ee ciidanka xooga dalka soomaaliyeed iyo hoggaanada ciidamada Dib u xoreeynta Deegaanada Gobalka Hiiraan oo qeyb weyn ka Qaadanayo wajiga 2-aad ee dib u xureeynta degaannada Gobolka Hiiraan.
Howlagallo xiriir ah ayaa Al-Shabaab looga qabsaday deegaano dhaco koonfurta Degmadda Beledweyne oo ay kaga gudbayeen wabiyada, ayagoo Deegaanada laga xureeyey ay ka sameeynayeen Weeraro ku dhufasho ah ku dhawaad Ilaa 10 doomood ayey ciidamada qalabka sida iyo Dadka deegaanka burburiyeen, kuwaas oo Al-Shabaab ay ku isticmaalayeen wabiyadda,
Gudoomiyaha Gobalka Hiiraan mudane Cali Jeeyte Cismaan ayaa xusay in howlgalkan dib u hubinta Amniga loo gudbi doono Deegaanada galbeedka oo ah meesha ugu dambeeyso oo ay Al-Shabaab isku dayayaan inay isku dhajiyeen ,asigoo xusay In tilaabooyinka military ee la qaadi doono ay yahiin kuwo lagu soo celin doono guud ahaan Amniga Gobalka Hiiraan.
Hoos ka dhageyso Warka Duhurnimo Warsan oo idin aqrinaayo yusuf Sheikh Aden.
Diyaarad siday raahin gargaar ah oo loogu talo galay dadka ay saameeyeen fatahaadihii dhawaan ka dhacay degmada Baardheere ee Gobolka Gedo ayaa waxaa la sheegay in Maaanta loo diiday inay ka degto degmadaas.
Wasiirka Wasaaradda Gargaarka iyo Maareynta musiibooyinka Jubbaland Axmed Xasan Cumar ayaa si adag uga hadlay diyaarad gargaar ah oo Jubbaland ay u diri lahayd degmada Baardheere si loogu caawiyo dadka ay fatahaaddu saamay balse ay is-hortaag ku sameeyeen maamulka degmadaasi.
Wuxuu sheegay Wasiirka in markii hore guddoomiyaha degmada Baardheere uu ogolaaday in diyaaradda Gargaarka sida ay tagto degmada, balse amar uga yimid madaxda ka sareeysa uu hadane ku joojiyay.
Wuxuu u sheegay Shacabka degmada Baardheere in gurmadkii uu ugu talo galay Maamulka Jubbaland ay ka hor-istaageen Maamulka, isaga oo Shacabka ka dalbaday inay iska celiyaan dadka madaxda u ah ee tallaabadaasi qaaday.
Dhowr jeer oo hore ayaa waxaa degaannada iyo degmooyinka Jubbaland loo diiday inay tagaan Mas’uuliyiin ka tirsan Maamulka Jubbaland iyo Xildhibaano katirsan Golaha Shacabka, kuwaas oo xiriir dhow la leh Madaxweynaha Jubbaland Axmed Maxamed Islaam.
Kulan ay Maanta Magaalada Hargeysa ku yeesheen Golaha Wasiirada Somaliland oo uu shir-guddoominayey Madaxweynaha Somaliland, Muuse Biixi Cabdi, kuna wehelinaayey Madaxweyne Ku-xigeenku Maamulkaas Cabdiraxmaan Cabdillaahi Ismaaciil (Saylici) ayaa waxaa lagaga hadlay qodobbo kala duwan.
Ugu horreyn, waxa war-bixin guud oo la xiriirta amniga laga dhegeystay Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Gudaha, Maxamed Kaahin Axmed, sidoo kale waxa goluhu war-bixin ku saabsan Dhaqaalaha laga dhageystay Wasiirka Wasaaradaha Horumarinta Maaliyadda, Dr Sacad Cali Shire.
Intaa ka dib, goluhu waxa uu dood iyo falan qayn dheer ka dib soo saaray qodobbo muhiima oo salka ku haya arrinta Laascaanood, kuwaas oo kala ah:
- Wuxuu goluhu hambalyo iyo taageero u muujiyey ciidammada Somaliland sida ee heeganka iyo difaaca har iyo habeenba ugu jira dalkooda iyo dadkooda sidii ay u difaaci lahaayeen, una sugi lahaayeen amniga guud.
- Goluhu waxa uu caddaynayaa in dagaalka Puntland ka waddo Magaalada laascaanood uu yahay mid ay ku doonayso in ay ku samayso xuduud qabyaaladeed, kaas oo saamayn ku yeelan kara xasilloonida iyo degenaanshiiyaha Geeska Afrika.
- Goluhu waxa uu garawsan yahay in ay Xukuumadda Somaliland iyo shacabkeeda Laascaanood ay heshiin doonaan, mar walba oo dagaal dhacana waa laga heshiiyaa, balse Goluhu waxa uu dul istaagay muhiimadda ay leedahay in Laascaanood laga sifeeyo Ciidammada Puntland iyo Kooxaha Argagixisada ah ee ciidamada dagaalka kula jira, si loo sugo Xuduudaha.
- Goluhu waxa uu iftiimiyey in ay Somaliland mar kastaba diyaar u tahay in arrinta Laascaanood lagu soo dabbaalo nabadgelyo, xabbad-joojin iyo wada-hadal, intaan khasaaruhu intaa ka sii ballaaran.
Go’aannadaan kasoo baxay golaha Wasiirada Somaliland ayaa noqonaya kuwii sii hurinaya dagaalka magaalada Laas-Caanood ee u dhaxeeya Ciidamada Somaliland iyo kuwa dadka degaanka ee la Magac baxay SSC.
Hoos ka Dhageyso Barnaamijka Dhacdooyinka Idaacada Warsan, Tabiye Sadam Hilal.
Tartan cilmiyeedka Idaacada Warsan ayaa wareegiisi labaad caaw galay habeenkii 3aad waxaana caawa ku tartamay xaafadaha kala ah Berdaale A Iyo Waberi B.
Kooxo hubeysan oo la sheegay inay burcad ahaayeen ayaa degmada Kaaraan ku dishay Cabdi Cubeyd oo ahaa mu’adin iyo Imaam Masaajid.
Kooxaha hubeysnaa ayaa ka dhacay taleefoon uu watay, waxaana Cabdi Cubeyd uu mu’adin iyo Imaam ka ahaa Masjid uu waqfay Aabihiis Cubeyd.
Ciidamo katirsan Booliska degmada Kaaraan ayaa tegay halka uu dilka ka dhacay, iyaga oo sameeyay howlgallo ay ku aadi goobayeen dadkii ka dambeeyay dilka, balse aysan ku guuleysan inay soo qabtaan.
Degmada Kaaraan ayaa kamid ah degmooyinka ugu amniga xun Gobolkab Banaadir, waxaana inta badan dadka kudila Ciyaal weero iyo kooxo burcad ah oo dhac geysanaya.